Chuyển động từ cải cách bộ máy hành chính

Một năm sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thái Nguyên ghi nhận nhiều chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy, phương thức quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc tinh gọn đầu mối, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số đã nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo môi trường hành chính thông thoáng hơn, đồng thời mở thêm dư địa để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực điều hành

Khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thái Nguyên xác định mục tiêu xuyên suốt là tổ chức lại bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm quản lý nhà nước thông suốt, đồng thời tăng tính chủ động của chính quyền cấp cơ sở.

Từ chủ trương đó, tỉnh đã triển khai đồng bộ việc sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn các cơ quan chuyên môn và bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới.

Sau sắp xếp, số cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh giảm một nửa so với trước đây. Hiện toàn tỉnh còn 13 cơ quan chuyên môn và 1 tổ chức hành chính khác thuộc UBND tỉnh. Ở cấp cơ sở, từ 300 đơn vị hành chính, Thái Nguyên còn 92 xã, phường, giảm 208 đơn vị.

Cùng với đó, 92 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã được thành lập, góp phần đưa các dịch vụ hành chính đến gần người dân hơn, tạo sự đồng bộ trong tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính ngay từ cơ sở.

Việc tinh gọn bộ máy không dừng ở việc giảm đầu mối tổ chức, mà hướng tới sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực của Nhà nước. Khi quy mô đơn vị hành chính được tổ chức lại hợp lý, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và ngân sách được tập trung, hạn chế tình trạng phân tán trong quản lý, điều hành.

Đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, nhiều lần nhấn mạnh tại các phiên họp thường kỳ của UBND tỉnh: Mục tiêu của việc xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là cắt giảm đầu mối, giảm khâu trung gian mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng quản trị, tạo ra bộ máy vận hành nhanh hơn, tốt hơn, gần dân hơn và hiệu quả hơn. Tất cả phải hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Để bộ máy mới vận hành thông suốt, cùng với việc sắp xếp tổ chức, tỉnh đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ. Hàng nghìn lượt cán bộ được điều động, bố trí, luân chuyển phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, trong đó ưu tiên tăng cường nhân lực cho cấp xã.

Đồng thời, các sở, ngành và địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy chế làm việc, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng cơ quan, từng vị trí việc làm, tạo sự thống nhất trong phối hợp thực hiện nhiệm vụ.

Theo đồng chí Dương Xuân Hùng, Giám đốc Sở Nội vụ, điểm mới của mô hình là phân định rõ trách nhiệm, rõ người thực hiện và rõ kết quả. Trên cơ sở đó, tỉnh đang triển khai thí điểm phần mềm đánh giá cán bộ theo hệ thống KPI, hướng tới áp dụng trên phạm vi toàn tỉnh.

Khi kết quả thực hiện nhiệm vụ được lượng hóa bằng các tiêu chí cụ thể, việc đánh giá cán bộ sẽ khách quan, minh bạch hơn, đồng thời tạo động lực để mỗi cán bộ, công chức nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động đổi mới phương pháp làm việc và nâng cao chất lượng phục vụ.

Phân cấp mạnh hơn, phục vụ tốt hơn

Nếu việc tinh gọn bộ máy tạo điều kiện để nâng cao hiệu quả quản trị thì phân cấp, phân quyền chính là giải pháp quan trọng nhằm phát huy tính chủ động của cơ sở. Khi thẩm quyền được giao đúng cấp, đúng trách nhiệm, nhiều công việc được giải quyết ngay tại địa phương, giảm thời gian xử lý, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Ngay trong năm đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh đã thực hiện phân cấp 74 nhiệm vụ và ủy quyền 167 nhiệm vụ cho các sở, ngành và chính quyền cấp xã. Nội dung phân cấp tập trung vào những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp như đất đai, tài nguyên, môi trường, đầu tư, đăng ký kinh doanh, thuế và một số lĩnh vực quản lý chuyên ngành khác.

Việc giao thêm thẩm quyền giúp rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, giảm các khâu trung gian, đồng thời tạo điều kiện để địa phương chủ động giải quyết công việc phát sinh từ thực tiễn.

Hiệu quả của cơ chế phân cấp được thể hiện khá rõ tại xã Nghinh Tường, địa bàn miền núi có diện tích rộng, dân cư phân tán. Đồng chí Nịnh Văn Hào, Bí thư Đảng ủy xã, cho biết: Trước đây nhiều nội dung phải xin ý kiến qua nhiều cấp, ngành nên mất rất nhiều thời gian. Nay với cơ chế phân cấp rõ ràng hơn, địa phương chủ động giải quyết công việc nhanh hơn, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến đất đai, đầu tư hạ tầng và giải quyết kiến nghị của người dân.

Những chuyển biến này cũng được cộng đồng doanh nghiệp cảm nhận rõ. Ông Nguyễn Văn Mùa, Giám đốc Công ty CP Thép Toàn Thắng (Khu công nghiệp Sông Công I), nhận xét: Điều chúng tôi đánh giá cao nhất là thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn đáng kể. Việc tiếp cận các cơ quan quản lý thuận lợi hơn, nhiều vấn đề được giải quyết ngay tại địa phương thay vì phải chờ xin ý kiến nhiều cấp, nhiều ngành như trước đây.

Việc rút ngắn quy trình giải quyết thủ tục hành chính, tăng tính minh bạch trong xử lý hồ sơ và nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý đã góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp cũng chuyển biến theo hướng đồng hành, hỗ trợ và kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Nhờ những giải pháp đồng bộ đó, môi trường đầu tư của Thái Nguyên tiếp tục được cải thiện. Tỉnh duy trì vị trí trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng trưởng công nghiệp và giải ngân vốn đầu tư công. Đây cũng là minh chứng cho thấy việc đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức quản trị đã tạo sức lan tỏa tích cực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.

Đổi mới quản trị, tạo động lực phát triển

Sau khi bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn và cơ chế phân cấp, phân quyền từng bước phát huy hiệu quả, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp trở thành thước đo quan trọng đối với hiệu quả vận hành của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Những kết quả đạt được trong cải cách hành chính và chuyển đổi số thời gian qua cho thấy sự chuyển biến ngày càng rõ nét trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước.

Năm 2025, Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) của Thái Nguyên đạt 92,54%, xếp thứ 6 trong số 34 tỉnh, thành phố cả nước. Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt 84,64.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng hạn đạt 99,86%; Chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia đạt 95,98 điểm, đứng thứ 4 cả nước.

Để đạt được kết quả đó, tỉnh xác định cải cách hành chính phải được triển khai đồng bộ với chuyển đổi số. Việc chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục, mở rộng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu số đã góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm số lần đi lại của người dân và doanh nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Hồng, người dân phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Trước đây, khi thực hiện một số thủ tục hành chính thường phải đi lại nhiều lần. Hiện nay, nhiều hồ sơ có thể nộp trực tuyến, cán bộ hướng dẫn cụ thể, thời gian giải quyết được rút ngắn nên việc thực hiện các thủ tục rất thuận tiện.

Sự hài lòng của người dân cũng là cơ sở để các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện chất lượng phục vụ. Cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số, tỉnh tăng cường kiểm tra công vụ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong thực thi nhiệm vụ.

Chỉ trong chưa đầy một năm, các đoàn kiểm tra của tỉnh đã làm việc tại 41 đơn vị, địa phương nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định trong thực thi công vụ.

Theo đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chánh Văn phòng UBND tỉnh, sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả điều hành của chính quyền. Vì vậy, chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới chỉ là bước khởi đầu. Song những kết quả đạt được cho thấy cuộc cải cách đã tạo chuyển biến rõ nét từ tổ chức bộ máy đến phương thức quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khi thẩm quyền được giao đúng cấp, trách nhiệm gắn với từng vị trí công tác, bộ máy hành chính vận hành chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn; các điểm nghẽn trong giải quyết công việc từng bước được tháo gỡ, nguồn lực phát triển tiếp tục được khơi thông.

Đây là tiền đề quan trọng để Thái Nguyên nâng cao năng lực quản trị, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.