Khơi dậy sức sáng tạo, kiến tạo diện mạo mới cho văn học, nghệ thuật Thái Nguyên

Nhằm tạo bước đột phá trong phát triển văn học, nghệ thuật, đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa và con người Thái Nguyên trong giai đoạn mới, ngày 30/4/2026, Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án số 28-ĐA/TU về “Phát triển văn học, nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026–2030”. Đề án xác định mục tiêu xây dựng nền văn học, nghệ thuật phát triển toàn diện, giàu bản sắc, chuyên nghiệp, hiện đại, gắn với chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa; đồng thời tạo chuyển biến mạnh mẽ về cơ chế, chính sách, môi trường sáng tạo và xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ. Việc triển khai Đề án không chỉ hướng tới hình thành nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, mà còn góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa, quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Thái Nguyên, khơi dậy khát vọng cống hiến và tạo động lực tinh thần quan trọng để thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về mục tiêu, những điểm mới, giải pháp triển khai cũng như những cơ hội mà Đề án mang lại đối với đội ngũ văn nghệ sĩ và đời sống văn hóa của tỉnh, ấn phẩm Văn nghệ Thái Nguyên thực hiện cuộc trao đổi với đại diện cơ quan tham mưu ban hành Đề án, đơn vị chủ trì xây dựng và triển khai thực hiện, cùng các văn nghệ sĩ - những đối tượng trực tiếp thụ hưởng các cơ chế, chính sách của Đề án.

 PV: Thưa đồng chí Đỗ Thị Minh Hoa, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, xin đồng chí cho biết, xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn nào và trên cơ sở những chủ trương, nghị quyết nào của Trung ương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Đề án số 28-ĐA/TU? Đồng thời, đồng chí đánh giá như thế nào về ý nghĩa và vai trò của Đề án đối với việc xây dựng, phát triển văn hóa và con người Thái Nguyên đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới?

Đồng chí Đỗ Thị Minh Hoa: Việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Đề án số 28-ĐA/TU trước hết xuất phát từ yêu cầu quán triệt và cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới; đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn của tỉnh Thái Nguyên trong quá trình phát triển nhanh, bền vững và hội nhập ngày càng sâu rộng.

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán quan điểm coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là một trong những trụ cột quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán: Phát triển văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội; xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa và sức sáng tạo của con người Việt Nam; coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển đất nước. Đây không chỉ là định hướng chiến lược của Trung ương mà còn đặt ra yêu cầu đối với các địa phương phải chủ động xây dựng các cơ chế, chính sách đủ mạnh để phát triển văn hóa tương xứng với yêu cầu của giai đoạn mới.

Cùng với đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên luôn quán triệt và triển khai nghiêm túc các nghị quyết, kết luận của Trung ương về lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật, như: Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới; Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 09/6/2014 về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; Kết luận số 84/KL/TW, ngày 21/6/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa X về “Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới”; đặc biệt là Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Kế hoạch của Ban Thường vụ Tỉnh ủy triển khai thực hiện Nghị quyết trên địa bàn tỉnh. Đó là những căn cứ chính trị quan trọng để tỉnh xây dựng Đề án với tư duy mới, tầm nhìn dài hạn và các mục tiêu, giải pháp mang tính đột phá.

Từ góc độ thực tiễn, sau hợp nhất tỉnh, Thái Nguyên có không gian phát triển rộng lớn hơn, hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Việt Bắc; sở hữu hệ thống di sản phong phú, truyền thống cách mạng vẻ vang, bản sắc văn hóa đa dạng của các dân tộc cùng đội ngũ văn nghệ sĩ giàu tâm huyết. Đây là nguồn lực rất quý để phát triển văn học, nghệ thuật, xây dựng thương hiệu văn hóa và phát huy sức mạnh mềm của địa phương.

Tuy nhiên, chúng ta cũng nhìn nhận thẳng thắn, hoạt động văn học, nghệ thuật của tỉnh vẫn còn những hạn chế như: chưa có nhiều tác phẩm thật sự có sức lan tỏa lớn, phản ánh sâu sắc công cuộc đổi mới và khát vọng phát triển của tỉnh; việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng tài năng trẻ chưa đáp ứng yêu cầu; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa còn chưa tương xứng với tiềm năng. Những vấn đề đó đòi hỏi phải có một Đề án mang tính tổng thể, đồng bộ và có tầm nhìn chiến lược để tạo bước chuyển biến mới.

Theo tôi, ý nghĩa lớn nhất của Đề án số 28-ĐA/TU không chỉ là phát triển văn học, nghệ thuật theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại mà sâu xa hơn là khơi dậy mạnh mẽ nguồn lực văn hóa và sức sáng tạo của con người Thái Nguyên. Thông qua văn học, nghệ thuật, chúng ta hướng tới bồi đắp hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người Thái Nguyên; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; lan tỏa những giá trị tốt đẹp, khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo và niềm tự hào về quê hương.

Đề án cũng thể hiện quyết tâm của Ban Thường vụ Tỉnh ủy trong việc đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển; xây dựng văn học, nghệ thuật không chỉ là lĩnh vực sáng tạo mà còn là một bộ phận quan trọng của chiến lược phát triển con người, phát triển công nghiệp văn hóa, quảng bá hình ảnh Thái Nguyên và nâng cao sức cạnh tranh của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.

PV: Đề án xác định phát triển văn học, nghệ thuật theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, giàu bản sắc, gắn với chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa. Theo đồng chí, đâu là những điểm mới, mang tính đột phá của Đề án và tỉnh kỳ vọng điều gì đối với sự phát triển của văn học, nghệ thuật Thái Nguyên trong giai đoạn 2026 - 2030?

Đồng chí Đỗ Thị Minh Hoa: Điểm nổi bật nhất của Đề án số 28-ĐA/TU là sự đổi mới trong tư duy phát triển văn học, nghệ thuật. Nếu trước đây chúng ta chủ yếu quan tâm đến việc duy trì hoạt động và hỗ trợ sáng tác thì nay Đề án hướng tới xây dựng một hệ sinh thái văn học, nghệ thuật đồng bộ, trong đó đội ngũ văn nghệ sĩ là chủ thể sáng tạo, tác phẩm có giá trị là mục tiêu, công chúng là trung tâm thụ hưởng và thị trường văn hóa là động lực để phát triển bền vững.

Đề án cũng thể hiện rõ quan điểm của Ban Thường vụ Tỉnh ủy là phát triển văn học, nghệ thuật phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển văn hóa, con người và sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Văn học, nghệ thuật không chỉ làm giàu đời sống tinh thần của Nhân dân mà còn góp phần xây dựng bản sắc văn hóa, quảng bá hình ảnh quê hương, phát huy sức mạnh mềm, nâng cao vị thế của Thái Nguyên trong quá trình hội nhập và phát triển.

Một điểm mới rất quan trọng của Đề án là khuyến khích mạnh mẽ đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động văn học, nghệ thuật. Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động sáng tạo và tiếp nhận văn hóa, Đề án không chỉ hướng tới số hóa dữ liệu, mở rộng không gian sáng tác và quảng bá tác phẩm trên nền tảng số mà còn tạo điều kiện để văn nghệ sĩ tiếp cận các phương thức sáng tạo mới, đưa tác phẩm đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, Đề án xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một hướng đi quan trọng nhằm khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa đặc sắc của tỉnh. Chúng tôi mong muốn từng bước hình thành các sản phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng, nghệ thuật và giá trị kinh tế; gắn sáng tạo nghệ thuật với phát triển du lịch, giáo dục, truyền thông và các ngành dịch vụ văn hóa, qua đó góp phần chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Đặc biệt, Đề án dành sự quan tâm lớn đến việc xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ. Tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo môi trường sáng tạo dân chủ, cởi mở; quan tâm phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng lực lượng văn nghệ sĩ trẻ; khuyến khích sáng tác những tác phẩm lớn phản ánh sinh động lịch sử, truyền thống cách mạng, thành tựu đổi mới và khát vọng phát triển của quê hương Thái Nguyên trong thời kỳ mới. Đồng thời, chú trọng phát triển các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ ở cơ sở, đưa nghệ thuật đến gần hơn với trường học và cộng đồng, góp phần nuôi dưỡng tình yêu văn hóa, bồi đắp tâm hồn và nhân cách cho thế hệ trẻ.

Điều chúng tôi kỳ vọng không chỉ là có thêm nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị, nhiều giải thưởng hay nhiều văn nghệ sĩ thành danh. Quan trọng hơn, Đề án sẽ tạo dựng một môi trường sáng tạo lành mạnh, khơi dậy khát vọng cống hiến của đội ngũ văn nghệ sĩ; lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa Thái Nguyên; góp phần xây dựng con người Thái Nguyên phát triển toàn diện, giàu lòng yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, sáng tạo và trách nhiệm.

PV: Để Đề án thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy sẽ tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy lãnh đạo, chỉ đạo như thế nào trong công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát và huy động sự tham gia của các cấp, các ngành, đội ngũ văn nghệ sĩ cũng như toàn xã hội, thưa đồng chí?

Đồng chí Đỗ Thị Minh Hoa: Có thể khẳng định, một đề án chỉ thực sự thành công khi được chuyển hóa thành nhận thức thống nhất và hành động đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của đội ngũ văn nghệ sĩ và sự hưởng ứng tích cực của các tầng lớp nhân dân. Vì vậy, để Đề án số 28-ĐA/TU đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy sẽ tiếp tục phát huy tốt vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược của Ban Thường vụ Tỉnh ủy trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; chủ động tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai Đề án một cách đồng bộ, khoa học, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Trước hết, chúng tôi xác định công tác tuyên truyền phải đi trước một bước. Ban sẽ tham mưu đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt sâu rộng những quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, văn học, nghệ thuật; làm cho các cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên, đội ngũ văn nghệ sĩ và Nhân dân nhận thức đầy đủ hơn về vị trí, vai trò của văn học, nghệ thuật đối với sự phát triển văn hóa và con người. Qua đó, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, khơi dậy khát vọng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và ý thức cống hiến đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa của tỉnh.

Cùng với đó, Ban sẽ tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc triển khai Đề án; kịp thời cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ thành chương trình, kế hoạch hằng năm; phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; thường xuyên theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, biểu dương, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo và chấn chỉnh những hạn chế trong quá trình triển khai.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong phát triển văn học, nghệ thuật. Chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước hay của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh mà cần có sự tham gia tích cực của các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ sở giáo dục, các cơ quan báo chí, truyền thông, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Việc gắn kết giữa văn học, nghệ thuật với giáo dục, du lịch, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa sẽ mở ra không gian sáng tạo mới, tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được lan tỏa sâu rộng và đóng góp thiết thực vào sự phát triển của tỉnh.

Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy luôn xác định đây là lực lượng nòng cốt, là chủ thể trực tiếp sáng tạo nên các giá trị văn học, nghệ thuật. Chúng tôi sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng môi trường sáng tạo dân chủ, cởi mở, tôn trọng tự do sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật; đồng thời quan tâm hơn nữa đến công tác phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng tài năng trẻ; có cơ chế khuyến khích sáng tác, tôn vinh những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, có sức lan tỏa trong đời sống xã hội.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, chúng tôi cũng mong muốn đội ngũ văn nghệ sĩ không ngừng đổi mới tư duy sáng tạo, chủ động tiếp cận công nghệ mới, mở rộng giao lưu, hợp tác, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại trên cơ sở giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; tạo nên những tác phẩm vừa mang đậm hơi thở của cuộc sống hôm nay, vừa phản ánh sinh động truyền thống lịch sử, văn hóa và khát vọng phát triển của quê hương Thái Nguyên.

Tôi tin tưởng rằng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; sự vào cuộc trách nhiệm của các cấp, các ngành; sự đồng hành của đội ngũ văn nghệ sĩ và sự hưởng ứng của toàn xã hội, Đề án số 28-ĐA/TU sẽ tạo bước chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển văn học, nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên. Quan trọng hơn, Đề án sẽ góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bồi đắp hệ giá trị văn hóa và con người Thái Nguyên; phát huy sức mạnh mềm của văn hóa, khơi dậy khát vọng phát triển và ý chí vươn lên của mỗi người dân, qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Thái Nguyên trở thành tỉnh phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc và ngày càng văn minh, hiện đại.

Tôi cũng muốn gửi gắm một thông điệp tới đội ngũ văn nghệ sĩ của tỉnh: Mỗi tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị không chỉ là kết quả của lao động sáng tạo mà còn là sự đóng góp thiết thực vào công cuộc xây dựng quê hương. Chúng tôi mong muốn các văn nghệ sĩ sẽ tiếp tục giữ vững ngọn lửa đam mê, bám sát hơi thở cuộc sống, phát huy trách nhiệm xã hội, tình yêu, khát vọng xây dựng tỉnh Thái Nguyên và sứ mệnh của người nghệ sĩ để sáng tạo nên nhiều tác phẩm có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp, làm giàu đời sống tinh thần của Nhân dân và cùng xây dựng Thái Nguyên ngày càng phát triển, giàu đẹp, văn minh. 

PV: Thưa nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh, Chủ tịch Liên hiệp Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên, qua quá trình khảo sát thực tiễn và tham gia xây dựng Đề án, đơn vị nhận thấy những “điểm nghẽn” nào đang cản trở sự phát triển của văn học, nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên? Đề án đã đưa ra những giải pháp và chính sách mới nào để tháo gỡ những khó khăn đó?

Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh:

Có thể nói văn học nghệ thuật Thái Nguyên đang tồn tại một số “điểm nghẽn” chủ yếu là: chưa có nhiều tác phẩm lớn, có sức lan tỏa rộng; đội ngũ văn nghệ sĩ trẻ và văn nghệ sĩ dân tộc thiểu số còn mỏng; cơ chế, chính sách hỗ trợ sáng tác chưa đồng bộ; hoạt động quảng bá còn hạn chế, chưa hình thành rõ nét thị trường văn học nghệ thuật; hạ tầng sáng tạo và chuyển đổi số còn thiếu; bản sắc riêng của văn học, nghệ thuật Thái Nguyên chưa được định hình rõ nét.

Nhưng điểm nghẽn đáng băn khoăn hơn cả, có lẽ là con người. Cụ thể là lực lượng quản lý, tổ chức thực hiện chính sách về văn học, nghệ thuật.  Cá nhân tôi cho đó là điểm nghẽn lớn nhất. Ở một số ngành, đơn vị, địa phương vẫn còn tình trạng xem văn học, nghệ thuật như hoạt động phong trào của văn nghệ sĩ ở tỉnh hoặc của một nhóm người cao tuổi ở xã phường, chứ chưa xem là nguồn lực phát triển, là một bộ phận của công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm địa phương.

Tư duy quản lý vẫn chủ yếu theo hướng hành chính, phần nào còn ảnh hưởng cơ chế xin - cho hơn là tư duy đầu tư, tạo dựng môi trường sáng tạo, phát triển tài năng và xây dựng thị trường văn học, nghệ thuật của địa phương mình. Bởi vậy, sự quan tâm, đầu tư để cụ thể hóa các chủ trương, chính sách phát triển văn học nghệ thuật của trung ương và tỉnh còn hạn chế.

Cùng với đó, đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác văn hóa, văn nghệ ở nhiều nơi còn mỏng, ít được đào tạo chuyên sâu về quản lý văn hóa, công nghiệp văn hóa. Trong khi đó, những yêu cầu mới như xây dựng thị trường văn học nghệ thuật, phát triển không gian sáng tạo, khai thác nền tảng số hay kết nối với doanh nghiệp văn hóa đòi hỏi năng lực hoàn toàn khác so với cách làm truyền thống.

Có thể nói, cơ chế chính sách dù tốt đến đâu cũng phải thông qua con người để đi vào cuộc sống. Đề án rất hay, mục tiêu rất đúng và trúng, nhưng nếu không có sự chuyển biến về nhận thức, tư duy và năng lực của đội ngũ thực thi thì sẽ khó mà được thực hiện tốt như mong đợi và tâm huyết của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

Đề án đã đề ra 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp, trong đó nhiệm vụ thứ nhất là “Nâng cao nhận thức, trách nhiệm, chất lượng, hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và cả hệ thống chính trị đối với phát triển văn học, nghệ thuật”. Đó là một nhiệm vụ hết sức quan trọng, có lẽ vì thế mà cấp ủy luôn đặt lên hàng đầu, không chỉ ở tỉnh mà trung ương cũng vậy. Nếu thực hiện tốt nhiệm vụ này thì điểm nghẽn đầu tiên sẽ được tháo gỡ, các điểm nghẽn khác cũng sẽ lần lượt được khơi thông.

PV: Để các mục tiêu của Đề án như hỗ trợ sáng tạo từ 150–200 tác phẩm chất lượng cao, phát triển không gian sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng thị trường văn học, nghệ thuật trở thành hiện thực, đơn vị sẽ tập trung triển khai những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới?

Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh:

Trước hết, chúng tôi sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển văn học, nghệ thuật. Đây là khâu có tính chất nền tảng. Liên hiệp Hội Văn học nghệ thuật tỉnh sẽ chủ động đề xuất với các cơ quan chức năng tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành các chính sách hỗ trợ sáng tác, đặt hàng tác phẩm, tôn vinh văn nghệ sĩ; ưu tiên đầu tư cho những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, phản ánh lịch sử, văn hóa, con người Thái Nguyên. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng mà là nâng cao chất lượng, hình thành những tác phẩm có sức lan tỏa, tạo dấu ấn của văn học, nghệ thuật Thái Nguyên trong giai đoạn mới.

Cùng với đó là nhiệm vụ xây dựng và phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ. Đề án xác định con người là yếu tố trung tâm của quá trình sáng tạo. Vì vậy, bên cạnh việc chăm lo đội ngũ hiện có, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến việc phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ, văn nghệ sĩ dân tộc thiểu số thông qua các trại sáng tác, lớp tập huấn, chương trình đào tạo chuyên sâu và các hoạt động hỗ trợ sáng tạo.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật. Từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số, số hóa tác phẩm, phát triển các nền tảng quảng bá trên môi trường số, giúp tác phẩm đến gần hơn với công chúng. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là mở rộng không gian sáng tạo và không gian tiếp nhận văn học, nghệ thuật.

Đề án cũng đặt trọng tâm vào việc xây dựng thị trường văn học, nghệ thuật và phát triển công nghiệp văn hóa. Chúng tôi sẽ tăng cường liên kết giữa văn học, nghệ thuật với du lịch, giáo dục, truyền thông; từng bước xây dựng thương hiệu văn học, nghệ thuật Thái Nguyên gắn với văn hóa trà, ATK, truyền thống cách mạng và bản sắc đa dân tộc. Đồng thời, nghiên cứu tham mưu việc hình thành các không gian sáng tạo, tạo môi trường kết nối giữa văn nghệ sĩ, công chúng và doanh nghiệp văn hóa; nỗ lực phát  huy ảnh hưởng của văn nghệ sĩ tại các địa phương trong việc quảng bá, truyền dạy nghệ thuật dân gian, dân tộc.

PV: Đề án đã xác định đội ngũ văn nghệ sĩ là trung tâm của quá trình sáng tạo. Với vai trò là người trực tiếp thụ hưởng các cơ chế, chính sách của Đề án, đồng chí kỳ vọng những chính sách mới sẽ tạo động lực như thế nào đối với hoạt động sáng tác, đào tạo, quảng bá tác phẩm và phát hiện tài năng trẻ?

Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh:

Tôi cho rằng điều mà đội ngũ văn nghệ sĩ mong đợi nhất ở Đề án không chỉ là thêm một nguồn hỗ trợ, mà là tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho sáng tạo và cống hiến.

Nhiều năm qua, phần lớn văn nghệ sĩ vẫn chủ yếu sáng tác bằng tâm huyết và sự tự thân vận động. Vì vậy, nếu các chính sách hỗ trợ sáng tác, đặt hàng tác phẩm được triển khai thực chất, đúng đối tượng và đúng nhu cầu, sẽ giúp văn nghệ sĩ có thêm điều kiện để theo đuổi những đề tài lớn, đầu tư công phu hơn cho tác phẩm, thay vì chỉ dừng lại ở những sáng tác ngắn hạn hoặc mang tính phong trào. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là hỗ trợ được bao nhiêu tác phẩm, mà là có tạo được những tác phẩm thực sự có giá trị, có khả năng lưu lại trong đời sống văn hóa hay không.

Tôi cũng kỳ vọng Đề án sẽ tạo chuyển biến trong công tác đào tạo và phát hiện tài năng trẻ. Hiện nay, lực lượng kế cận ở nhiều chuyên ngành còn khá mỏng. Nếu có các chương trình bồi dưỡng bài bản, các trại sáng tác chất lượng và cơ chế khuyến khích phù hợp, chúng ta sẽ có điều kiện phát hiện những gương mặt mới, nhất là văn nghệ sĩ trẻ và văn nghệ sĩ dân tộc thiểu số.

Đối với quảng bá tác phẩm, đây có lẽ là khâu yếu nhất hiện nay. Không ít tác phẩm tốt nhưng phạm vi tiếp cận còn hẹp. Vì vậy, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng các nền tảng quảng bá và gắn văn học, nghệ thuật với du lịch, giáo dục, truyền thông sẽ giúp tác phẩm đến được với công chúng nhiều hơn.

Tôi không kỳ vọng các chính sách mới có thể tạo ra chuyển biến ngay lập tức. Nhưng nếu được thực hiện đồng bộ, kiên trì và nhất quán, chúng sẽ tạo thêm niềm tin, động lực sáng tạo và từng bước hình thành một môi trường phát triển lành mạnh hơn cho văn học, nghệ thuật Thái Nguyên.

PV: Đề án đã tạo ra nhiều cơ chế, điều kiện thuận lợi cho hoạt động văn học, nghệ thuật. Vậy theo đồng chí, đâu là trách nhiệm của đội ngũ văn nghệ sĩ trong thực hiện Đề án?

Nhà thơ Nguyễn Thúy Quỳnh:

Chúng tôi hiểu ở phía sau Đề án còn có những điều không viết thành chữ - đó chính là niềm tin và kỳ vọng mà Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặt vào các thế hệ văn nghệ sĩ Thái Nguyên. Đội ngũ văn nghệ sĩ vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể trực tiếp tham gia quyết định thành công của Đề án. Đề án đặt ra mục tiêu xây dựng thương hiệu văn học, nghệ thuật Thái Nguyên, nhưng thương hiệu đó lại được tạo dựng từ chính các tác phẩm và đóng góp của văn nghệ sĩ.

Những điều đó đòi hỏi đội ngũ sáng tạo phải chủ động đổi mới tư duy, bám sát đời sống, dám đi vào những vấn đề lớn của quê hương và đất nước, đồng thời không ngừng nâng cao trình độ nghề nghiệp.

Bên cạnh sáng tác, văn nghệ sĩ cũng cần ý thức rõ trách nhiệm phát hiện, dìu dắt thế hệ trẻ, tham gia bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống và lan tỏa tình yêu văn học, nghệ thuật trong cộng đồng.

Nếu đội ngũ văn nghệ sĩ Thái Nguyên thực sự phát huy được vai trò tiên phong thì các cơ chế, chính sách của Đề án sẽ trở thành động lực; còn nếu thiếu khát vọng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm nghề nghiệp, thì dù chính sách có tốt đến đâu cũng khó tạo nên những chuyển biến căn bản cho đời sống. Và nếu như vậy thì văn nghệ sĩ chưa làm tròn trách nhiệm với Nhân dân, với Đảng, với quê hương đất nước.

PV: Theo ông, để Đề án thực sự đi vào cuộc sống và tạo nên những tác phẩm có giá trị cao, có sức lan tỏa, đội ngũ văn nghệ sĩ cần đổi mới tư duy sáng tạo như thế nào? Đồng thời, ông có kiến nghị gì để việc triển khai Đề án đạt hiệu quả, góp phần xây dựng bản sắc riêng cho văn học, nghệ thuật Thái Nguyên?

Ông Nguyễn Văn Bách, Giảng viên Trường Cao đẳng VHNT Việt Bắc, Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ dân gian, Liên hiệp Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên:

Là người trực tiếp giảng dạy, trình diễn di sản Then Tày, Nùng, đồng thời là Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ dân gian (Liên hiệp Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên), tôi đánh giá cao nội dung Đề án vì có định hướng rõ ràng, phù hợp yêu cầu phát triển văn học, nghệ thuật trong giai đoạn mới, đặc biệt quan tâm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Để Đề án đi vào cuộc sống và tạo nên những tác phẩm có giá trị, đội ngũ văn nghệ sĩ cần không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, quán triệt các chủ trương của Đảng về văn hóa, văn học, nghệ thuật. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, việc nâng cao nhận thức chính trị và trách nhiệm xã hội càng cần thiết để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đồng thời, cần đổi mới tư duy sáng tạo, bám sát thực tiễn, khai thác giá trị lịch sử, văn hóa, con người Thái Nguyên; kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát huy di sản; đưa văn nghệ dân gian trở lại đời sống thông qua giáo dục, câu lạc bộ và ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, quảng bá.

Tôi đặc biệt đánh giá cao một số nội dung của Đề án. Thứ nhất, nâng mức hỗ trợ sáng tạo, mở rộng giải thưởng và tăng đầu tư cho sưu tầm, nghiên cứu, số hóa, lưu giữ di sản là rất cần thiết, nhất là sau khi Thái Nguyên và Bắc Kạn sáp nhập, không gian văn hóa được mở rộng trong khi nhiều di sản có nguy cơ mai một. Thứ hai, đưa văn nghệ dân gian vào trường học góp phần bồi đắp tình yêu, ý thức bảo tồn di sản cho thế hệ trẻ. Thứ ba, phát triển các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ ở cơ sở sẽ tạo môi trường thực hành, trao truyền di sản. Thứ tư, cần phát triển các chi hội thành phần đến xã, phường, thôn, bản để hoạt động Hội thông suốt và bồi dưỡng đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ nhân.

Tôi kiến nghị Đề án quan tâm hơn đến việc hỗ trợ sưu tầm, biên dịch, phiên âm, số hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu tư liệu văn nghệ dân gian bằng các hệ chữ viết dân tộc; đồng thời đẩy mạnh quảng bá, giao lưu văn hóa quốc tế nhằm lan tỏa giá trị văn hóa Thái Nguyên và nâng cao vị thế văn học, nghệ thuật của tỉnh.

NSƯT Hoàng Thiện Thực, Trưởng khoa Múa và Sân khấu, Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc; Chi hội trưởng Hội Nghệ sĩ Múa tỉnh Thái Nguyên:

Đề án Phát triển văn học, nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026–2030 là chủ trương quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, sức lan tỏa của hoạt động văn học nghệ thuật, hướng tới xây dựng con người và văn hóa Thái Nguyên trong thời kỳ mới.

Để đề án đạt hiệu quả, theo tôi cần đổi mới tư duy sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ. Mỗi nghệ sĩ cần không ngừng học hỏi, tiếp cận xu hướng nghệ thuật mới, gắn bó với đời sống, văn hóa và con người Thái Nguyên; ví dụ như về nghệ thuật múa cần mạnh dạn tìm tòi ngôn ngữ múa mới trên nền tảng giá trị truyền thống; tăng cường hợp tác đa ngành để tạo ra các tác phẩm có chất lượng và sức lan tỏa; đồng thời chú trọng khai thác chiều sâu tâm lý, khát vọng của con người trong bối cảnh mới.

Đặc biệt, cần quan tâm công tác đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ. Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc là lợi thế lớn của tỉnh trong đào tạo tài năng trẻ, cần được phát huy để cung cấp đội ngũ văn nghệ sĩ chất lượng cao, đáp ứng mục tiêu của đề án.

Để triển khai hiệu quả và xây dựng bản sắc văn học, nghệ thuật Thái Nguyên, cần có cơ chế hỗ trợ sáng tạo, đào tạo, bồi dưỡng và tôn vinh văn nghệ sĩ; đẩy mạnh quảng bá, xây dựng không gian biểu diễn và thị trường nghệ thuật; phát huy vai trò của công chúng, nhất là giới trẻ; đồng thời khai thác giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn, bảo tồn nghệ thuật truyền thống và khuyến khích sáng tác về văn hóa, con người Thái Nguyên.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, đội ngũ văn nghệ sĩ và nhân dân, Đề án sẽ tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho văn học, nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên, góp phần xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc và phát triển bền vững.

PV: Đề án số 28-ĐA/TU của Tỉnh ủy đã xác định phát triển văn học, nghệ thuật là một trong những động lực quan trọng để xây dựng và phát triển văn hóa, con người Thái Nguyên trong giai đoạn mới. Theo đồng chí, chính quyền cấp xã, phường cần làm gì để gắn việc triển khai Đề án với phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở và tạo điều kiện để các văn nghệ sĩ, nghệ nhân, câu lạc bộ văn hóa - văn nghệ phát huy vai trò trong cộng đồng?

Đồng chí Vũ Thị Kim Quỳnh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân:

 Đề án số 28-ĐA/TU của Tỉnh ủy là một chủ trương lớn có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển văn hoá, con người Thái Nguyên. Để Đề án thực sự đi cuộc sống, phù hợp và đáp ứng nhu cầu của từng cơ sở  thì đòi hỏi mỗi đơn vị xã, phường cũng phải có nhiều giải pháp đồng bộ và chỉ đạo quyết liệt. Theo cá nhân tôi để gắn việc triển khai Đề án với phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", các xã, phường cần quan tâm thực hiện một số nội dung: Phải đưa mục tiêu của Đề án vào trong kế hoạch, tiêu chí thực hiện hằng năm của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dưng đời sống văn hoá"; xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở và tạo điều kiện để các văn nghệ sĩ, nghệ nhân, câu lạc bộ văn hóa - văn nghệ phát huy vai trò trong cộng đồng; quan tâm khai thác hiệu quả các thiết chế văn hoá cơ sở, cùng với đó huy động các nguồn lực xã hội hoá của cộng động để bổ sung trang thiết bị đáp ứng nhu cầu của cộng đồng dân cư. Quan tâm, vận động, tạo điều kiện thuận lợi cho các văn nghệ sĩ, nghệ nhân truyền dạy phục dựng, bảo tồn những vốn quý của địa phương; xây dựng, duy trì các câu lạc bộ để làm nòng cốt trong các phong trào tại địa phương. Một hoạt động rất quan trọng đó là đưa văn học, nghệ thuật vào các trường học để thế hệ trẻ tiếp cận văn hoá, văn nghệ nhất là văn hoá dân gian, dân tộc ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường. Gắn văn hoá, nghệ thuật với bản sắc của địa phương và sinh kế cộng đồng. Quan trọng nhất là huy động sự tham gia của cộng đồng thay đổi tư duy từ vận động tham gia sang để dân cùng thiết kế hoạt động. Cùng với đó phải tổ chức các hoạt động sinh hoạt văn hoá, văn nghệ trong cộng đồng dân cư, cũng như các hoạt động hội diễn, hội thi, giao lưu, quảng bá sản phẩm văn hoá, văn nghệ…

Đẩy mạnh ứng dựng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền, mở rộng công chúng đồng thời lưu giữ tư liệu văn hoá cơ sở theo cách hiện đại.

Cốt lõi của Đề án 28 là đặt văn học, nghệ thuật vào vị trí động lực tinh thần và công cụ bồi đắp bản sắc, nhân cách, môi trường văn hoá và động thuận xã hội. Vì thế ở xã, phường việc quan trọng nhất là tái thiết cách vận hành phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá" theo hướng: có thiết chế hoạt động thực chất, có nghệ nhân, câu lạc bộ làm nòng cốt ; có trường học và người trẻ tham gia, có chính quyền đóng vai trò kết nối, hỗ trợ và có cộng đồng cùng sáng tạo, cùng thụ hưởng và cùng gìn giữ văn hoá.

PV: Xin cám ơn các đồng chí!