Thay đổi căn bản cách thức tổ chức, vận hành nguồn lực phát triển đất nước

Sáng 20-5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, các cơ quan liên quan về đánh giá các nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và xác lập mô hình tăng trưởng mới.

Dự buổi làm việc có đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; đại diện lãnh đạo một số tập đoàn kinh tế của nhà nước.

Sau khi nghe báo cáo của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các ý kiến phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đất nước ta đang có những nền tảng rất lớn, rất quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới cao hơn. Tuy nhiên, cơ chế quản lý, khai thác, huy động, phân bổ, sử dụng và phát huy nguồn lực chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới; cần phải thay đổi căn bản cách thức tổ chức và vận hành nguồn lực phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, tăng trưởng kinh tế hai con số không thể là kết quả của mô hình tăng trưởng cũ được kéo dài thêm, không thể chỉ dựa vào tăng vốn đầu tư, mở rộng tín dụng, khai thác thêm đất đai, tăng thêm dự án, sử dụng lao động giá rẻ, gia công, lắp ráp hoặc thu hút FDI bằng ưu đãi đơn thuần. Cách làm cũ có thể tạo được tăng trưởng nhất thời nhưng khó tăng trưởng bền vững, càng khó vượt qua được bẫy thu nhập trung bình. Vấn đề quan trọng là phải đổi mới tư duy về nguồn lực. Không thể coi nguồn lực là cái sẵn có, hữu hạn, chỉ để phân chia. Nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, kết nối và được nhân lên.

Đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ nguồn lực phát triển của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ nguồn lực nào là lợi thế nổi trội, nguồn lực nào có thể huy động ngay, nguồn lực nào là tiềm năng chưa được chuyển hóa thành động lực phát triển; đồng thời nhấn mạnh thể chế và quản trị là nguồn lực đặc biệt, nguồn lực của mọi nguồn lực, cải cách thể chế trong giai đoạn tới không chỉ là sửa luật, sửa thủ tục, mà là giải phóng lực lượng sản xuất, mở không gian phát triển và tạo động lực tăng trưởng mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đã chỉ ra những hạn chế: Hiệu quả sử dụng vốn chưa cao; khu vực tư nhân lớn nhưng chưa mạnh. Đất đai, tài sản công, hạ tầng và không gian phát triển là nguồn lực rất lớn, nhưng nhiều nguồn lực còn nằm trong quy hoạch, trong thủ tục, trong dự án chậm tiến độ, trong tài sản công chưa khai thác hiệu quả, đất đai chưa định giá đúng, hạ tầng chưa kết nối đồng bộ. Dân số Việt Nam hơn 100 triệu người, lực lượng lao động lớn, nhưng nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu phải là nguồn lực tạo đột phá, nhưng hiện nay dữ liệu còn phân tán, chưa liên thông; khoa học-công nghệ cần phải chuyển mạnh từ nghiên cứu phân tán sang giải quyết các “bài toán” phát triển. Văn hóa, con người, thương hiệu quốc gia, niềm tin xã hội là nguồn lực nội sinh rất quan trọng, nhưng chưa được phát huy tương xứng…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải coi cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực là trọng tâm; không chỉ hỏi “chúng ta có nguồn lực gì”, mà phải hỏi “cơ chế nào để nguồn lực đi vào phát triển”. Phải chuyển từ phân bổ dàn trải, bình quân, cục bộ, theo nhiệm kỳ, theo địa giới hành chính, sang phân bổ theo hiệu quả, năng suất, sức lan tỏa và kết quả đầu ra. Làm rõ điều kiện để nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số; trong đó ổn định vĩ mô phải là điều kiện nền tảng. Xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới và cơ chế tổ chức thực hiện; mô hình tăng trưởng mới phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất.

Phải coi cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực là trọng tâm; không chỉ hỏi “chúng ta có nguồn lực gì”, mà phải hỏi “cơ chế nào để nguồn lực đi vào phát triển”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Định hướng các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị xây dựng gói thể chế khơi thông nguồn lực, trọng tâm là đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, tài sản công, thị trường vốn, khoa học-công nghệ, mô hình kinh tế mới, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát… Dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; một vấn đề, một nội dung chỉ quy định tại một luật; cải cách tối đa thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát; bảo đảm pháp luật minh bạch, nhất quán, ổn định, có tầm nhìn. Tổ chức kiểm kê, số hóa và giải phóng nguồn lực đang bị mắc kẹt; tháo gỡ các điểm nghẽn, xử lý dứt điểm quy hoạch treo, dự án vướng thủ tục, dự án chậm triển khai, vụ việc tồn đọng...

Tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng nhanh, dự án và ngành có sức lan tỏa cao. Nguồn lực công phải đi trước, dẫn dắt, giảm rủi ro ban đầu, mở không gian phát triển và kích hoạt các nguồn lực khác. Phát triển doanh nghiệp, thị trường vốn và nguồn lực trong dân. Lấy năng suất, khoa học-công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao làm động lực chính. Khoa học-công nghệ phải tập trung giải các bài toán lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương. Chuẩn bị nhân lực chiến lược cho các ngành, lĩnh vực mới. Xây dựng thương hiệu quốc gia; chuyển định vị Việt Nam từ điểm đến về chi phí cạnh tranh sang quốc gia đổi mới sáng tạo, xanh, tin cậy, có năng lực công nghệ và bản sắc văn hóa.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp Đảng ủy Chính phủ hoàn thiện báo cáo về nguồn lực phát triển đất nước, trình Bộ Chính trị xem xét.