Yêu cầu mới với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố sau sáp nhập

Trong tháng 6-2026, tỉnh Thái nguyên dự kiến sáp nhập 3.145 thôn, xóm, tổ dân phố xuống còn 1.416 đơn vị, giảm 1.729 đơn vị, tương đương khoảng 55% tổng số hiện có. đây là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở, đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Thích ứng với yêu cầu mới

Trước khi sáp nhập, nhiều xóm, tổ dân phố có quy mô nhỏ, số hộ dân ít, công việc chủ yếu dựa trên sự gần gũi, uy tín cá nhân và mối quan hệ cộng đồng. Sau sáp nhập, quy mô dân số tăng lên, địa bàn rộng hơn, thành phần dân cư đa dạng hơn, kéo theo khối lượng công việc lớn và phức tạp hơn.

Ông Triệu Thanh Bình, Trưởng xóm Đồng Đình, xã Kim Phượng, cho biết: Sau sáp nhập, không chỉ số hộ dân tăng lên mà địa bàn quản lý cũng rộng hơn nhiều. Nếu người đứng đầu không chủ động đổi mới phương thức làm việc sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Sự thay đổi này đòi hỏi đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố phải chuyển từ cách làm việc chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang phương thức quản lý khoa học, có kế hoạch và ứng dụng công nghệ thông tin. Họ không chỉ là người truyền đạt chủ trương, chính sách mà còn phải đóng vai trò tổ chức, điều phối, kết nối và giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Nhiều trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố cho rằng, sáp nhập không đơn thuần là ghép các đơn vị hành chính lại với nhau mà nhằm hình thành những cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp hơn, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả quản lý. Vì vậy, trách nhiệm của người đứng đầu ở cơ sở cũng lớn hơn trước rất nhiều. Mỗi chủ trương, chính sách nếu triển khai chậm hoặc thiếu hiệu quả đều tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là yêu cầu thích ứng nhanh với các nhiệm vụ mới như cập nhật dữ liệu dân cư, triển khai chuyển đổi số, giải quyết các vấn đề phát sinh trong cộng đồng đông dân hơn. Điều đó đòi hỏi đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ và đổi mới phương pháp làm việc.

Nâng cao chất lượng đội ngũ ở cơ sở

Cùng với yêu cầu mới, tiêu chí đối với đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố cũng cần được nâng lên.

Bà Lương Thị Vui, Trưởng xóm An Long, xã Đại Phúc, cho rằng: Trước đây, người làm trưởng xóm chỉ cần nhiệt tình, năng động và gần gũi với nhân dân. Tuy nhiên, sau sáp nhập, ngoài những yếu tố đó, người đứng đầu còn phải có kiến thức tổng hợp, hiểu biết pháp luật và đặc biệt là có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Theo bà Vui, hiện nay nhiều nhiệm vụ được triển khai trên môi trường số, từ quản lý dân cư, thực hiện chế độ báo cáo đến tiếp nhận văn bản chỉ đạo. Nếu không thành thạo công nghệ, việc thực hiện nhiệm vụ sẽ gặp nhiều khó khăn. Người làm công tác ở cơ sở không chỉ phải tự học để đáp ứng yêu cầu công việc mà còn phải hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số.

Thực tế này cho thấy việc nâng cao chất lượng đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố không thể chỉ dừng ở tiêu chí có uy tín trong cộng đồng mà cần hướng tới chuẩn hóa về năng lực, kỹ năng quản lý và khả năng thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại.

Tại các địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vai trò nêu gương của trưởng xóm càng có ý nghĩa quan trọng.

Ông Hoàng Hữu Mạnh, Trưởng xóm Na Mấy, xã Nghinh Tường, chia sẻ: Ngoài công tác tuyên truyền, gia đình ông cũng tích cực phát triển kinh tế, áp dụng các mô hình trồng rừng và chăn nuôi hiệu quả để người dân học tập. Khi cán bộ cơ sở làm được, người dân sẽ tin tưởng và đồng thuận hơn trong quá trình triển khai các nhiệm vụ tại địa phương.

Sự gương mẫu của người đứng đầu không chỉ thể hiện bằng lời nói mà phải được khẳng định bằng những việc làm cụ thể. Đây là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin, tạo sự đồng thuận trong cộng đồng dân cư.

Phát huy vai trò điều hành của chính quyền cơ sở

Việc sáp nhập các xóm, tổ dân phố không chỉ đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ trưởng xóm mà còn tạo ra những thách thức mới đối với chính quyền cấp xã, phường.

Ông Hứa Xuân Bình, Chủ tịch UBND phường Bách Quang, cho biết việc sáp nhập được thực hiện đúng quy định của Nhà nước, bảo đảm dân chủ, công khai và minh bạch. Đây là bước đi cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.

Tuy nhiên, quy mô đơn vị lớn hơn cũng đồng nghĩa với yêu cầu quản lý cao hơn. Đội ngũ cán bộ cơ sở phải nâng cao năng lực điều hành, nắm chắc tình hình địa bàn và kịp thời giải quyết các vấn đề phát sinh. Bên cạnh đó, tại một số địa phương, tâm lý người dân vẫn còn những băn khoăn liên quan đến tên gọi, địa giới và các giá trị văn hóa truyền thống sau sáp nhập.

Vì vậy, nhiệm vụ quan trọng của cấp ủy, chính quyền cơ sở là nhanh chóng ổn định tổ chức, củng cố niềm tin của nhân dân, đồng thời quan tâm xây dựng đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố đủ năng lực, trách nhiệm để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Trước hết, cần tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố về kỹ năng quản lý, kỹ năng vận động quần chúng và ứng dụng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần có cơ chế, chính sách phù hợp nhằm động viên, khích lệ đội ngũ này yên tâm công tác và gắn bó với cơ sở.

Cùng với đó, cấp ủy, chính quyền địa phương cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Công tác tuyên truyền, vận động cũng cần được đẩy mạnh nhằm tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân.

Trong tiến trình phát triển của địa phương, mỗi bước chuyển ở cơ sở đều có ý nghĩa quan trọng. Đội ngũ trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố - những người gần dân, sát dân nhất - chính là cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống.