Phát huy truyền thống, bứt phá phát triển

Thái Nguyên là vùng đất có vị trí đặc biệt trong lịch sử cách mạng Việt Nam, từng được chọn làm An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Qua những năm tháng gian khó, mảnh đất này ghi dấu nhiều sự kiện có ý nghĩa quyết định đối với tiến trình lịch sử dân tộc. Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975), Thái Nguyên bước vào thời kỳ mới với nhiều thách thức về hạ tầng, kinh tế và đời sống xã hội. Đến nay, tỉnh đã chuyển mình mạnh mẽ, từ căn cứ cách mạng trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của vùng trung du và miền núi phía Bắc, nổi bật trong các lĩnh vực công nghiệp, giáo dục - đào tạo, đổi mới sáng tạo...

Thời gian qua, tỉnh Thái Nguyên có những bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của vùng trung du, miền núi phía Bắc, nổi bật trong các lĩnh vực công nghiệp, giáo dục - đào tạo, đổi mới sáng tạo...

Dấu ấn lịch sử và bước chuyển mình thời hội nhập

Thái Nguyên được biết đến là “Thủ đô kháng chiến” trong giai đoạn 1945-1954, nơi ban hành nhiều quyết sách quan trọng, góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ căn cứ địa cách mạng, truyền thống kiên cường được hun đúc, tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho phát triển lâu dài.

Bên cạnh vai trò trung tâm chỉ đạo, Thái Nguyên còn là hậu phương lớn, đào tạo cán bộ, huy động lực lượng, sản xuất và cung cấp vật tư cho tiền tuyến. Trong gian khó, bản lĩnh, ý chí tự lực và tinh thần đoàn kết được hình thành, trở thành nguồn lực nội sinh cho các giai đoạn sau.

Sau năm 1975, tỉnh bước vào giai đoạn tái thiết với nhiều khó khăn, hạ tầng thiếu đồng bộ, sản xuất nhỏ lẻ, đời sống còn nhiều thiếu thốn. Trọng tâm khi đó là khôi phục nông nghiệp, duy trì công nghiệp nền tảng, ổn định xã hội, tạo tiền đề cho phát triển.

Trên nền tảng tích lũy qua nhiều nhiệm kỳ, giai đoạn 2025-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững. Trong ảnh: Khu vực trung tâm tỉnh Thái Nguyên hiện nay.

Từ khi đất nước ta thực hiện công cuộc đổi mới, cùng với cả nước, Thái Nguyên có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Những năm gần đây, tỉnh chú trọng đẩy mạnh thu hút đầu tư, hình thành các khu công nghiệp lớn trên địa bàn (như: Yên Bình, Điềm Thụy, Sông Công...).

Sự hiện diện của Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên tạo bước ngoặt quan trọng, đưa tỉnh trở thành trung tâm sản xuất điện tử lớn, với kim ngạch xuất khẩu khoảng 30 tỷ USD/năm, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Toàn tỉnh hiện có 12 khu công nghiệp, 40 cụm công nghiệp, thu hút trên 350 dự án, trong đó có 188 dự án FDI, với tổng vốn đầu tư trên 11 tỷ USD.

Hạ tầng giao thông được xác định là khâu đột phá, với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên cùng hệ thống quốc lộ, đường tỉnh được đầu tư đồng bộ. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh bố trí gần 14.942 tỷ đồng cho 38 dự án giao thông, tăng cường kết nối liên vùng. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 374 nghìn tỷ đồng.

Toàn tỉnh hiện có 12 khu công nghiệp, 40 cụm công nghiệp, thu hút trên 350 dự án, trong đó có 188 dự án FDI, với tổng vốn đầu tư trên 11 tỷ USD.

Từ ngày 1/7/2025, việc sắp xếp đơn vị hành chính, hợp nhất 2 tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn đã mở rộng không gian phát triển, nâng quy mô diện tích của tỉnh lên trên 8.300km2, dân số gần 1,8 triệu người, tạo điều kiện phát triển liên kết vùng theo hướng đa trụ cột.

Kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực, giai đoạn 2021-2025 đạt bình quân 7,3%/năm. GRDP năm 2025 đạt 202.925 tỷ đồng, gấp 1,6 lần năm 2020; GRDP bình quân đầu người khoảng 119 triệu đồng; thu ngân sách đạt 29.000 tỷ đồng. Quý I/2026 đạt mức tăng trưởng 8,55%, cho thấy xu hướng tiếp tục tăng tốc.

Đồng chí Nguyễn Văn Vượng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên, nhận định: Trước đây, kết nối của tỉnh còn hạn chế, hiện nay đã hình thành hệ thống giao thông đa dạng với đường bộ, đường sắt và kết nối đường thủy. Giao thông mở rộng đến đâu, đô thị, công nghiệp và dịch vụ phát triển đến đó. Hạ tầng tạo lực hút đầu tư, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho địa phương trong thời kỳ hội nhập...

Chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của Thái Nguyên, thúc đẩy chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến và số hóa nhiều lĩnh vực.

Tăng trưởng gắn với chất lượng sống

Hành trình 51 năm của Thái Nguyên nổi bật ở sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Từ một địa phương còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, đời sống người dân từng bước được cải thiện, thu nhập nâng lên, hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ, hướng tới mục tiêu phát triển bao trùm.

Trong nông nghiệp, tỉnh chuyển hướng phát triển theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Toàn tỉnh có 598 sản phẩm OCOP từ 3-5 sao, trong đó 13 sản phẩm đạt 5 sao; giá trị sản phẩm OCOP tăng trên 20%. Cây chè tiếp tục giữ vai trò sản phẩm chủ lực, khẳng định thương hiệu trên thị trường trong nước và quốc tế; giá trị nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng bình quân 3,9%/năm.

Công tác giảm nghèo đạt kết quả tích cực nhờ triển khai đồng bộ các chương trình mục tiêu quốc gia, gắn phát triển hạ tầng với hỗ trợ sinh kế. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 1,41%/năm; chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã hỗ trợ 13.945 hộ nghèo và cận nghèo, góp phần ổn định đời sống.

Trong nông nghiệp, tỉnh chuyển hướng phát triển theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Cây chè tiếp tục giữ vai trò sản phẩm chủ lực, khẳng định thương hiệu trên thị trường trong nước, quốc tế.

Bà Vũ Thị Kim Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân, chia sẻ: Là người sinh ra và lớn lên tại địa phương, tôi cảm nhận rõ sự đổi thay qua từng giai đoạn, đặc biệt khi bộ máy chính quyền được tinh gọn, hoạt động hiệu quả, gần dân hơn. Chính sách được triển khai kịp thời, đời sống người dân cải thiện, hạ tầng ngày càng khang trang.

Trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, 79,62% các trường đạt chuẩn quốc gia, tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt khoảng 98%. Đại học Thái Nguyên giữ vai trò trung tâm đào tạo lớn của khu vực. Y tế có bước tiến rõ rệt, 100% xã đạt chuẩn, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên 95%, chất lượng khám, chữa bệnh ngày càng nâng cao.

Bà Dương Kim Tuyên, người dân phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Những năm gần đây, dịch vụ chăm sóc sức khỏe được cải thiện rõ, nhất là tuyến cơ sở. Trạm y tế được đầu tư, bác sĩ tăng cường về địa phương, cùng sự phát triển của các bệnh viện tư nhân, giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện và chất lượng hơn.

Chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng của Thái Nguyên, thúc đẩy chính quyền số, dịch vụ công trực tuyến và số hóa nhiều lĩnh vực, hướng tới nền hành chính hiện đại, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả. Tăng trưởng được phản ánh qua quy mô kinh tế và chất lượng cuộc sống, tạo chiều sâu cho tiến trình phát triển của Thái Nguyên hơn nửa thế kỷ qua...

Cùng với các doanh nghiệp FDI, khu vực doanh nghiệp trong nước trên địa bàn tỉnh cũng phát triển mạnh. Trong ảnh: Các nhà máy của Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG tăng tốc sản xuất để đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu trong quý II/2026.

Xác lập vị thế trong chu kỳ phát triển mới

Trên nền tảng tích lũy qua nhiều nhiệm kỳ, giai đoạn 2025-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu phát triển nhanh, bền vững; xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao đời sống nhân dân; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh gắn với quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định 4 trụ cột gồm: Công nghiệp hiện đại, dịch vụ chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Hạ tầng tiếp tục là khâu đột phá, tập trung vào giao thông liên vùng, đô thị, logistics và hạ tầng số.

Tỉnh xác định 3 nhiệm vụ trọng tâm, 6 khâu đột phá và 4 nhóm giải pháp, tập trung vào phát triển hạ tầng, chuyển đổi số, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời cải thiện môi trường đầu tư, thu hút dự án trong và ngoài nước.

Đại học Thái Nguyên giữ vai trò trung tâm đào tạo lớn của khu vực. Trong ảnh: Trường Đại học Kỹ thuật công nghiệp mở nhiều ngành và chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu xã hội, định hướng phát triển và xu thế công nghệ hiện nay.

Đồng chí Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, nhấn mạnh: Ngay từ đầu nhiệm kỳ, tỉnh đã cụ thể hóa mục tiêu, phân công rõ trách nhiệm và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ. Thái Nguyên kiên định phát triển nhanh, bền vững, lấy công nghiệp hiện đại làm nền tảng, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đời sống nhân dân.

Năm 2026, tỉnh dự kiến khởi công nhiều dự án lớn trong các lĩnh vực công nghiệp, giao thông, đô thị, logistics, giáo dục, y tế và hạ tầng số, trong đó có cụm công nghiệp Hà Châu 1, Hà Châu 2 tại xã Điềm Thụy. Các dự án góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Sau 51 năm thống nhất đất nước, Thái Nguyên đã vươn lên trở thành cực tăng trưởng năng động của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Với nền tảng tích lũy và quyết tâm đổi mới, tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, dịch vụ và đào tạo chất lượng cao trước năm 2030, tiến tới nhóm địa phương có thu nhập cao vào năm 2045.