Khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, tạo động lực tăng trưởng

Đất đai không chỉ là nguồn lực quan trọng cho phát triển đô thị, công nghiệp và hạ tầng mà còn là một trong những nguồn thu chủ lực của ngân sách địa phương. Trong bối cảnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số, Thái Nguyên đang tập trung khai thác hiệu quả nguồn lực từ đất thông qua đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, đấu giá quyền sử dụng đất và thúc đẩy tiến độ các dự án, qua đó tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Năm 2026, Thái Nguyên được giao thu gần 5.900 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Theo Sở Tài chính, đến đầu tháng 7, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh đạt gần 15.800 tỷ đồng, bằng gần 59% dự toán năm. Trong đó, thu nội địa đạt trên 13.200 tỷ đồng; riêng thu tiền sử dụng đất đạt 2.578 tỷ đồng, tương đương 44% dự toán HĐND tỉnh giao.

Như vậy, hơn 3.300 tỷ đồng cần được thực hiện trong những tháng cuối năm để hoàn thành chỉ tiêu. Để hoàn thành nhiệm vụ này, nhiều địa phương đang tập trung tạo quỹ đất sạch, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong số những địa phương được giao chỉ tiêu thu cao, xã Đồng Hỷ là điểm sáng nổi bật. Năm 2026, địa phương được giao thu gần 34 tỷ đồng tiền sử dụng đất, nhưng chỉ sau 6 tháng, số thu đã vượt 140 tỷ đồng, đạt khoảng 425% kế hoạch năm. Kết quả này có được nhờ sự chủ động trong công tác giải phóng mặt bằng, chuẩn bị quỹ đất và phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, đơn vị liên quan.

Ông Nguyễn Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Đồng Hỷ, cho biết: "Địa phương đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế và các chủ đầu tư để thực hiện đầy đủ các thủ tục, bảo đảm nguồn thu đúng, đủ theo quy định. Đồng thời, xã luôn tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư trong quá trình triển khai dự án, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực đất đa".

Trái với Đồng Hỷ, phường Linh Sơn vẫn chịu áp lực lớn trong thực hiện nhiệm vụ thu từ đất. Năm 2026, địa phương được giao thu 930 tỷ đồng tiền sử dụng đất, nhưng đến hết 6 tháng đầu năm mới đạt gần 280 tỷ đồng. Theo tính toán, nếu những khó khăn hiện nay chưa được tháo gỡ kịp thời, số thu cả năm có thể chỉ đạt khoảng 600 tỷ đồng.

Ông Trần Chí Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Linh Sơn, cho biết những vướng mắc lớn nhất hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng tại một số dự án còn chậm; năng lực tài chính của một số chủ đầu tư còn hạn chế nên chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai theo tiến độ. Bên cạnh đó, một số dự án phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, ảnh hưởng đến kế hoạch đấu giá quyền sử dụng đất và tiến độ thu ngân sách.

Thực tế cho thấy, những khó khăn tại Linh Sơn cũng là tình trạng chung của nhiều địa phương trong tỉnh. Tiến độ giải phóng mặt bằng ở một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu; việc xác nhận nguồn gốc đất, kiểm đếm tài sản còn kéo dài; một số nhà đầu tư chậm triển khai dự án hoặc chưa bố trí đủ nguồn lực tài chính để thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Để khơi thông nguồn thu từ đất, Thái Nguyên đang tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án. Hiện toàn tỉnh có 49 dự án thực hiện giải phóng mặt bằng nhằm tạo nguồn thu tiền sử dụng đất tại 23 xã, phường. Đến nay, các địa phương đã kê khai hơn 694ha, phê duyệt phương án bồi thường trên 407ha và chi trả hơn 1.628 tỷ đồng cho diện tích trên 379ha. Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện hạ tầng, tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất và tạo nguồn thu cho ngân sách.

Tại xã Phú Bình, địa phương được giao thu gần 360 tỷ đồng tiền sử dụng đất trong năm 2026. Đến hết tháng 6, số thu đã đạt hơn 200 tỷ đồng. Theo ông Tạ Viết Thuật, Chủ tịch UBND xã Phú Bình, địa phương đang tập trung hoàn thiện hạ tầng Khu đô thị số 9 để tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, đồng thời đẩy nhanh giải phóng mặt bằng Khu dân cư số 4, bàn giao đất cho chủ đầu tư nhằm bảo đảm tiến độ thu ngân sách theo kế hoạch.

Trong khi đó, ông Trịnh Đạt Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Sông Công, cho biết: Năm 2026 địa phương được giao thu 270 tỷ đồng tiền sử dụng đất; đến hết tháng 6 đã thu gần 110 tỷ đồng. Để hoàn thành chỉ tiêu, phường đang đẩy nhanh tiến độ các khu dân cư, khu đô thị đang hoàn thiện hạ tầng như Khu đô thị số 2 Cải Đan, Khu đô thị đường Lý Thường Kiệt và một số dự án khác, qua đó tạo nguồn thu ổn định trong những tháng cuối năm.

Thu ngân sách từ đất không chỉ là nhiệm vụ tài chính mà còn phản ánh hiệu quả quản lý, khai thác nguồn lực đất đai và năng lực điều hành của chính quyền địa phương. Khi quỹ đất sạch được tạo lập, các dự án triển khai đúng tiến độ và quyền sử dụng đất được đấu giá công khai, minh bạch, nguồn lực đất đai sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành vốn đầu tư cho kết cấu hạ tầng, phát triển đô thị, giáo dục, y tế và các công trình an sinh xã hội.