Sinh kế bền vững dưới tán rừng

Những năm qua, việc giữ rừng để bảo vệ nguồn nước và môi trường đã là tư duy ăn sâu vào tiềm thức của người dân vùng cao Thái Nguyên. Những mô hình phát triển kinh tế dưới tán rừng, biến đất dốc thành vùng sản xuất hiệu quả đang góp phần tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Đứng giữa cánh rừng xanh mướt của gia đình, ông Hoàng Thanh Long, thôn Nà Duồng, xã Nà Phặc phấn khởi chia sẻ: Hiệu quả từ việc trồng rừng kinh tế gắn với phát triển sinh kế dưới tán rừng là rất rõ rệt. Nếu thời tiết thuận lợi, sau 5 đến 6 năm có thể thu hoạch một lứa gỗ thương phẩm. Riêng gia đình tôi hiện đang canh tác 12 ha rừng keo, nguồn thu từ lâm nghiệp những năm qua đã giúp gia đình có cuộc sống ổn định.

Trước đây, nhắc đến lâm nghiệp, người dân vùng cao thường chỉ nghĩ đến chu kỳ trồng và khai thác gỗ keo, mỡ kéo dài từ 7 đến 10 năm. Khoảng thời gian chờ thu hoạch không ít hộ gia đình rơi vào cảnh thiếu hụt kinh tế, phải xoay xở đủ nghề để đảm bảo cuộc sống.

Nhưng giờ đây, tư duy ấy đã hoàn toàn thay đổi tại chính các mô hình của các hộ trồng rừng như gia đình ông Long. Trên diện tích rừng keo của mình, ông đã chủ động tận dụng những khoảng trống, thảm đất dốc dưới tán lá để trồng xen canh các loại cây ngắn ngày và cây dược liệu quý. Những loại cây như khôi nhung, gừng, nghệ cùng các loại cây hoa màu ngắn ngày không chỉ thích nghi tốt với bóng râm dưới tán rừng mà còn cho thu nhập đều đặn quanh năm.

Những năm qua, những chủ trương phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường ở xã Nà Phặc đã mang lại những tín hiệu hết sức tích cực. Qua đó, phong trào trồng xen canh dưới tán rừng đã lan tỏa mạnh mẽ ra toàn cộng đồng.

Ông Hoàng Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Nà Phặc, cho biết: Bên cạnh việc chi trả dịch vụ môi trường rừng và hỗ trợ gạo, địa phương đang tập trung lồng ghép các nguồn lực hỗ trợ của nhà nước để tiếp sức cho bà con. Cụ thể, xã tích cực vận động, khuyến khích các hộ dân chuyển đổi phương thức sản xuất, đẩy mạnh trồng xen canh các loại cây dược liệu quý dưới tán rừng tự nhiên và rừng sản xuất. không chỉ giúp tối ưu hóa diện tích đất dốc mà còn tạo nguồn thu nhập thường xuyên, bền vững cho nhân dân.

Cũng theo lãnh đạo Hạt Kiểm lâm số 3, hiện nay Hạt đang quản lý hơn 37.900 ha rừng, trên địa bàn các xã Bằng Vân, Ngân Sơn và Nà Phặc. Nhờ được hỗ trợ cây giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật trồng, hăm sóc người dân sẽ có điều kiện làm kinh tế, từng bước cải thiện đời sống đi đôi với bảo vệ rừng phòng hộ và rừng tự nhiên trên địa bàn.

Toàn tỉnh hiện có hơn 557.000 ha đất lâm nghiệp với độ che phủ rừng đạt trên 62%. Trong đó có nhiều rừng tự nhiên, rừng đặc dụng nằm ở các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn. Do đó, việc huy động cộng đồng tham gia bảo vệ rừng có vai trò quan trọng.

Đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện khoán bảo vệ hơn 115.230 ha rừng với các mức kinh phí khoán theo quy định của pháp luật. Việc giao khoán không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm của người dân trong công tác bảo vệ rừng mà còn tạo thêm nguồn thu nhập ổn định, góp phần giảm áp lực khai thác rừng trái phép.  

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục tăng cường các giải pháp phát triển rừng gắn với sinh kế bền vững cho người dân, khuyến khích cộng đồng tham gia bảo vệ rừng thông qua các mô hình giao khoán, chi trả dịch vụ môi trường rừng và phát triển kinh tế dưới tán rừng, hướng tới quản lý rừng bền vững và phát triển du lịch sinh thái.