Tạo chuyển biến toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi giai đoạn 2021-2025, tỉnh Thái Nguyên đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hàng nghìn công trình hạ tầng thiết yếu được đầu tư, góp phần nâng cao đời sống người dân, làm thay đổi rõ nét diện mạo nhiều địa phương vùng cao và tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Theo đánh giá của Sở Dân tộc và Tôn giáo, giai đoạn 2021-2025, Chương trình được triển khai đồng bộ, tập trung vào các địa bàn đặc biệt khó khăn. Nguồn lực được ưu tiên đầu tư hệ thống hạ tầng thiết yếu phục vụ dân sinh, phát triển sản xuất, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng đồng bào DTTS với các khu vực khác.

Tổng nguồn vốn huy động và phân bổ thực hiện Chương trình đạt gần 4.300 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương đạt hơn 4.212 tỷ đồng; vốn tín dụng chính sách trên 69,6 tỷ đồng; Quỹ Vì người nghèo hỗ trợ hơn 17,3 tỷ đồng để xây dựng nhà ở cho các hộ khó khăn.

Từ nguồn lực này, toàn tỉnh đã đầu tư xây dựng 1.380 công trình hạ tầng thiết yếu, gồm đường giao thông nông thôn, nhà văn hóa, trường học, trạm y tế... Đồng thời, hơn 600 công trình đã được đầu tư trước đó được duy tu, bảo dưỡng. Nhiều tuyến đường được mở rộng, nâng cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, thúc đẩy giao thương hàng hóa và mở ra cơ hội phát triển kinh tế - xã hội ở nhiều địa phương.

Ông Ma Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Cao Minh, cho biết: Trong năm 2025, với tổng kế hoạch vốn hơn 30 tỷ đồng, địa phương tập trung thực hiện các nội dung thuộc Dự án 1, Dự án 3, Dự án 4 và Dự án 5. Riêng Tiểu dự án 2 của Dự án 3 đã triển khai 6 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cho 149 hộ tại các thôn Nà Mạ, Phya Mạ, Chẻ Pang, Cốc Nghè..., giải ngân hơn 7,2 tỷ đồng, đạt 100% kế hoạch vốn.

Từ nguồn lực của Chương trình, đời sống người dân từng bước được cải thiện. Đến nay, toàn xã còn 1.100 hộ nghèo, chiếm 42,05%, giảm 9,89% so với năm 2024. Đối với hơn 2,8 tỷ đồng nguồn vốn chuyển sang thực hiện trong năm 2026, địa phương đang tập trung triển khai, phấn đấu giải ngân đúng tiến độ.

Không chỉ đầu tư hạ tầng giao thông, giai đoạn 2021-2025, tỉnh còn xây dựng 98 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, phục vụ 8.649 hộ dân; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho hơn 7.800 hộ. Cùng với đó, 10 dự án sắp xếp, ổn định dân cư tập trung được triển khai, giúp người dân có nơi ở an toàn, từng bước ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất lâu dài.

Thông qua các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế, nhiều hộ đồng bào DTTS có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững.

Là địa phương còn nhiều khó khăn và có đông đồng bào DTTS sinh sống, xã Bằng Thành đang tập trung triển khai Chương trình nhằm nâng cao đời sống người dân. Ông Cà Văn Thưởng, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Hiện toàn xã có 850 hộ nghèo, chiếm 29,61%, và 460 hộ cận nghèo, chiếm 16,02%. Địa phương đang triển khai các nội dung của Chương trình với tổng kinh phí hơn 3 tỷ đồng từ nguồn vốn chuyển tiếp của năm 2025, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao thu nhập cho người dân.

Bên cạnh mục tiêu phát triển kinh tế, Chương trình còn quan tâm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Nhiều hoạt động văn hóa truyền thống được phục dựng, duy trì và phát huy hiệu quả, góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Với sự vào cuộc của các cấp, ngành và địa phương, tổng vốn giải ngân giai đoạn 2021-2025 đạt hơn 3.849 tỷ đồng, tương đương 90% kế hoạch được giao. Bước sang năm 2026, cùng với việc triển khai giai đoạn mới của Chương trình, tỉnh Thái Nguyên tiếp tục tập trung thực hiện nguồn vốn chuyển tiếp của giai đoạn 2021-2025.

Theo rà soát, tổng nguồn vốn kéo dài thực hiện trong năm 2026 là hơn 327 tỷ đồng, được phân bổ cho 11 sở, ngành và 59 xã, phường để tiếp tục triển khai các công trình, dự án còn dở dang hoặc chưa hoàn thành. Trong đó, gần 205 tỷ đồng được tiếp tục thực hiện theo cơ chế của giai đoạn 2021-2025.

Tính đến đầu tháng 6-2026, các đơn vị, địa phương đã giải ngân hơn 49 tỷ đồng trong tổng số gần 205 tỷ đồng nguồn vốn tiếp tục thực hiện theo cơ chế giai đoạn 2021-2025. Trong đó, vốn đầu tư giải ngân đạt trên 21,3 tỷ đồng, vốn sự nghiệp gần 27,7 tỷ đồng. Các sở, ngành và địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án, phấn đấu hoàn thành theo kế hoạch.

Trong quá trình thực hiện, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, đôn đốc các địa phương rà soát nguồn vốn, xây dựng kế hoạch triển khai, tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư. Qua đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào DTTS, tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 là tiền đề quan trọng để Thái Nguyên tiếp tục triển khai hiệu quả Chương trình trong giai đoạn mới. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng quyết tâm của người dân, vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh đang từng bước khởi sắc, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện và bền vững.