Đưa trí tuệ nhân tạo đến gần hơn với hợp tác xã vùng cao

Những năm gần đây, Đại học Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức lớn ở khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Đồng thời trở thành đầu mối quan trọng trong kết nối, hỗ trợ các địa phương triển khai các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đại học Thái Nguyên, thông qua Trung tâm Nghiên cứu phát triển phụ nữ dân tộc thiểu số và miền núi (FEMMA), phối hợp với các tổ chức chính trị – xã hội tại Lào Cai và Cao Bằng triển khai Dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất bền vững và thúc đẩy thị trường cho các hợp tác xã”.

Gắn tri thức với sinh kế và phát triển bền vững

Một trong những điểm nhấn nổi bật thời gian gần đây là việc Đại học Thái Nguyên, thông qua Trung tâm Nghiên cứu phát triển phụ nữ dân tộc thiểu số và miền núi (FEMMA), phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội tại Lào Cai và Cao Bằng triển khai Dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất bền vững và thúc đẩy thị trường cho các hợp tác xã”.

Dự án hướng tới nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số, thúc đẩy chuyển đổi số và trao quyền kinh tế cho phụ nữ dân tộc thiểu số trong các mô hình kinh tế tập thể. Đây là hướng tiếp cận mới, đưa công nghệ hiện đại đến gần hơn với các hợp tác xã (HTX) ở vùng cao - nơi lâu nay vẫn gặp nhiều “rào cản” về hạ tầng, kỹ năng số và khả năng tiếp cận thị trường.

Tại tỉnh Lào Cai, các lớp tập huấn được tổ chức với sự tham gia của đại diện 25 HTX, tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ hoặc tham gia quản lý. Nội dung tập huấn được thiết kế theo hướng dễ hiểu, sát điều kiện vùng cao, tập trung vào cách ứng dụng công nghệ trong hỗ trợ sản xuất, xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường.

Các chuyên gia của Đại học Thái Nguyên trực tiếp hướng dẫn học viên sử dụng các công cụ số phổ biến để thiết kế nội dung truyền thông, xây dựng hình ảnh sản phẩm, giới thiệu HTX trên môi trường mạng; đồng thời bước đầu tiếp cận các ứng dụng AI trong phân tích nhu cầu thị trường, hỗ trợ quản lý và ra quyết định trong sản xuất - kinh doanh.

Từ những thao tác cơ bản như xây dựng nội dung quảng bá, chụp ảnh, viết bài giới thiệu sản phẩm đến việc sử dụng các nền tảng số để tiếp cận khách hàng, nhiều học viên đã dần hình thành tư duy sản xuất gắn với thị trường và công nghệ. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp các HTX từng bước rời khỏi cách làm thủ công, manh mún, hướng tới phương thức tiếp cận chuyên nghiệp, chủ động hơn.

Tiếp nối hoạt động tại Lào Cai, trong tháng 1-2026, Đại học Thái Nguyên phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng tổ chức hội thảo khởi động dự án. Hội thảo mở đầu cho chuỗi hoạt động tập huấn, cố vấn và đồng hành, nhằm giúp các HTX tại Cao Bằng từng bước tiếp cận, ứng dụng AI trong quản trị, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Lan tỏa vai trò “đầu tàu tri thức” của vùng

Các học viên dự tập huấn “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất bền vững và thúc đẩy thị trường cho các hợp tác xã”.

Điểm nổi bật của Dự án là cách tiếp cận lấy người dân và HTX làm trung tâm, gắn tri thức hàn lâm với bài toán sinh kế, thị trường và phát triển bền vững của vùng miền núi. Thông qua FEMMA, Đại học Thái Nguyên huy động đội ngũ chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ, kinh tế, xã hội để xây dựng nội dung phù hợp thực tiễn, chú trọng tính ứng dụng và khả năng triển khai lâu dài tại cơ sở.

Chia sẻ tại hội thảo, chị La Hạnh Ly, Giám đốc HTX giới thiệu du lịch cộng đồng và sản phẩm truyền thống Cao Bằng, cho biết: Qua các hoạt động của dự án do Đại học Thái Nguyên triển khai, chúng tôi hiểu rằng, AI hoàn toàn có thể ứng dụng vào thực tế, từ quảng bá du lịch cộng đồng, giới thiệu sản phẩm truyền thống đến xây dựng hình ảnh HTX trên môi trường số. Đây là cơ hội để các HTX ở Cao Bằng tiếp cận thị trường rộng hơn và chuyên nghiệp hơn.

Không chỉ dừng lại ở các lớp tập huấn, dự án còn hướng tới việc đồng hành cùng các HTX trong xây dựng kế hoạch chuyển đổi số, lựa chọn công cụ phù hợp, từng bước đưa công nghệ vào quy trình sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Qua đó góp phần hình thành hệ sinh thái hỗ trợ kinh tế tập thể ở vùng dân tộc thiểu số - nơi tri thức, công nghệ và nguồn lực xã hội được kết nối hiệu quả hơn.

Một điểm nhấn xuyên suốt của dự án là thúc đẩy vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế tập thể. Phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà được xác định là chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi, từ tiếp cận tri thức, công nghệ đến tham gia quản lý, điều hành HTX.

Chị Nguyễn Thị Hoa, Giám đốc HTX thương mại và chế biến nông lâm sản Yên Bái, chia sẻ: Khi tham gia các lớp tập huấn, tôi hiểu rõ hơn vai trò của công nghệ và AI trong quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm khách hàng. Điều đáng mừng là chị em đã mạnh dạn hơn khi tiếp cận công nghệ, chủ động học hỏi để nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập. Qua đó tạo động lực để các HTX thay đổi tư duy, hướng tới mô hình sản xuất gắn với thị trường và chuyển đổi số.

Dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất bền vững và thúc đẩy thị trường cho các HTX” là minh chứng sinh động gắn hoạt động khoa học - đào tạo với các chủ trương lớn về chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế tập thể và thúc đẩy bình đẳng giới; qua đó đưa tri thức đến gần hơn với cộng đồng, góp phần hình thành động lực phát triển mới cho các địa phương vùng cao còn nhiều khó khăn.