Kiểm dịch y tế biên giới và chống dịch được quy định tại Chương III và Chương IV Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Chương III quy định về kiểm dịch y tế biên giới.
Kiểm dịch y tế biên giới được thực hiện tại các cửa khẩu. Nội dung của chương này tập trung vào một số quy định nhằm ngăn chặn nguồn bệnh truyền nhiễm lây từ nước ngoài vào Việt Nam như bắt buộc khai báo y tế đối với tất cả các hành khách xuất cảnh, nhập cảnh, hàng hóa, phương tiện vận tải nhập khẩu, quá cảnh Việt Nam; kiểm tra y tế đối với các trường hợp đối tượng xuất phát hoặc đi qua vùng có bệnh hoặc có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, hoặc mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm phải kiểm dịch và xử lý y tế được thực hiện khi đã tiến hành kiểm tra y tế và phát hiện đối tượng phải kiểm dịch y tế có dấu hiệu mang mầm bệnh truyền nhiễm phải kiểm dịch.
Trong đó đáng chú ý là quy định cho phép cơ quan kiểm dịch y tế biên giới áp dụng biện pháp cưỡng chế cách ly trong trường hợp hành khách, hàng hóa, phương tiện vận tải có dấu hiệu mang mầm bệnh thuộc nhóm A không thực hiện yêu cầu cách ly để kiểm tra y tế.
Chương IV quy định về chống dịch gồm 19 điều, từ Ðiều 38 đến Ðiều 56, được chia thành ba mục. Mục 1 quy định về công bố dịch, trong đó việc công bố dịch theo nguyên tắc:
Mọi trường hợp có dịch đều phải được công bố; việc công bố dịch và hết dịch phải công khai, chính xác, kịp thời và đúng thẩm quyền.
Theo Ðiều 38 thì thẩm quyền công bố dịch được quy định như sau: Chủ tịch UBND cấp tỉnh công bố dịch theo đề nghị của Giám đốc Sở Y tế đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B và nhóm C.
Bộ trưởng Y tế công bố dịch theo đề nghị của Chủ tịch UBND cấp tỉnh đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A và đối với một số bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B khi có từ hai tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư trở lên đã công bố dịch.
Thủ tướng Chính phủ công bố dịch theo đề nghị của Bộ trưởng Bộ Y tế đối với bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A khi dịch lây lan từ tỉnh này sang tỉnh khác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe con người.
Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi nhận được đề nghị công bố dịch, người có thẩm quyền quyết định việc công bố dịch. Ðể tránh tình trạng công bố dịch không chính xác, gây hoang mang cho nhân dân và ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế-xã hội, Luật giao cho Thủ tướng Chính phủ quy định cụ thể điều kiện công bố dịch.
Nội dung công bố dịch gồm: Tên dịch bệnh; thời gian, địa điểm và quy mô xảy ra dịch; nguyên nhân, đường lây truyền, tính chất, mức độ nguy hiểm của dịch; các biện pháp phòng, chống dịch; Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện việc tiếp nhận, điều trị người mắc bệnh truyền nhiễm.
Ở mục 2, Luật quy định ban bố tình trạng khẩn cấp về dịch. Ðây cũng là một hình thức công bố dịch, nhưng do các đặc thù của tình trạng khẩn cấp về dịch bệnh, đòi hỏi phải có các biện pháp đặc biệt để khống chế dịch, hạn chế đến mức tối đa các thiệt hại về người và tài sản cho Nhà nước và nhân dân, cho nên Luật đã tách việc ban bố tình trạng khẩn cấp về dịch thành một mục riêng.
Bên cạnh đó, Luật cũng quy định việc đưa tin về tình hình dịch.
Cụ thể là, các cơ quan thông tin đại chúng có trách nhiệm đưa tin chính xác, kịp thời và trung thực về tình hình sau khi dịch đã được công bố và công bố hết dịch theo đúng nội dung do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về y tế cung cấp.
Về các biện pháp chống dịch (mục 3) bên cạnh việc quy định các biện pháp chuyên môn y tế, điều đáng chú ý là Luật còn quy định về áp dụng các biện pháp có tính cưỡng chế cao nhằm hạn chế đến mức tối đa sự lây lan của dịch bệnh như kiểm soát ra, vào vùng có dịch, tạm đình chỉ hoạt động của cơ sở dịch vụ ăn uống công cộng có nguy cơ lây lan truyền bệnh dịch tại vùng có dịch; cấm kinh doanh, sử dụng loại thực phẩm được cơ quan y tế có thẩm quyền xác định là trung gian truyền bệnh dịch và hạn chế tập trung đông người hoặc tạm đình chỉ các hoạt động, dịch vụ tại nơi công cộng tại vùng có dịch.
