Thái Lan thả cá mập báo ra biển, nỗ lực phục hồi loài nguy cấp

Một cá thể cá mập báo Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương gần hai năm tuổi, nổi bật với những đốm giống da báo, vừa được thả về vùng biển xanh trong ngoài khơi đảo Maiton, cách Phuket khoảng 9 km về phía Đông Nam, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực phục hồi loài này tại Thái Lan.

Cá mập báo được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp vào nhóm nguy cấp.

Từng phổ biến tại vùng biển Thái Lan, cá mập báo đã suy giảm nghiêm trọng do mắc lưới đánh bắt ngoài ý muốn, cùng với sự xuống cấp của rừng ngập mặn và rạn san hô. Hiện nay, loài này được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế – IUCN xếp vào nhóm nguy cấp.

Hoạt động thả cá mập báo nằm trong khuôn khổ Dự án StAR Thailand, do tổ chức ReShark khởi xướng và được triển khai bởi WildAid và Ocean Blue Tree, phối hợp với các cơ quan chính phủ Thái Lan, thủy cung và các tổ chức bảo tồn.

Riêng trong năm 2025, dự án đã thả thành công 7 cá thể cá mập báo về tự nhiên. Mỗi cá thể đều được gắn thiết bị định vị âm thanh, cho phép theo dõi di chuyển và khả năng sống sót thông qua hệ thống 20 máy thu đặt tại vịnh Phang Nga, vùng biển Andaman phía bắc Thái Lan.

Trước khi được thả, cá mập báo phải trải qua quá trình chuẩn bị kéo dài. Sau khi được ấp nở và nuôi trong thủy cung khoảng một năm, chúng được chuyển tới Trung tâm Sinh học Biển Phuket để huấn luyện hành vi, hình thành kỹ năng kiếm ăn tự nhiên. Sau đó, cá được nuôi thích nghi trong lồng biển ngoài khơi khu nghỉ dưỡng Maiton khoảng 8 tháng.

Cô Metavee Chuangcharoendee, quản lý dự án StAR Thái Lan, cho biết: “Khu lồng biển được xây dựng nhằm giúp cá mập thích nghi dần với môi trường tự nhiên. Có các chuyên gia chăm sóc những chú cá mập báo hằng ngày, cho ăn, theo dõi sự phát triển và tình trạng sức khỏe tổng thể, qua đó vừa đảm bảo cá khỏe mạnh, vừa huấn luyện chúng sẵn sàng trở lại đại dương.”

Các bác sĩ tiến hành kiểm tra sức khỏe nhằm đảm bảo cá đủ điều kiện trở lại đại dương.

Hai ngày trước khi thả, các bác sĩ tiến hành kiểm tra sức khỏe lần cuối, bao gồm siêu âm nội tạng, gắn thiết bị theo dõi, lấy mẫu ADN và đo đạc, nhằm đảm bảo cá đủ điều kiện trở lại đại dương.

Theo các chuyên gia, cá mập báo giữ vai trò quan trọng trong cân bằng hệ sinh thái biển khi kiểm soát quần thể sinh vật mồi, đồng thời là loài được thợ lặn yêu thích. Tuy nhiên, tình trạng đánh bắt quá mức, ô nhiễm và tẩy trắng san hô diện rộng đã làm suy giảm nghiêm trọng môi trường sống của chúng.

Các thủy cung tư nhân, trong đó có Aquaria Phuket, cơ sở duy nhất tại Thái Lan hiện nuôi sinh sản cá mập báo, đang đóng vai trò then chốt trong công tác bảo tồn. Tuy vậy, giới chuyên gia nhấn mạnh, việc thả cá chỉ là một phần; bảo vệ môi trường sống, giảm ô nhiễm và quản lý tài nguyên biển bền vững mới là yếu tố quyết định sự phục hồi lâu dài của loài cá mập báo trong tự nhiên.

“Với tôi, thành công là khi thấy cá mập báo thực sự phục hồi: thợ lặn có thể bắt gặp chúng hằng ngày, chúng sinh sản trong tự nhiên, xuất hiện trứng cá, và không còn thấy cá mập báo bị bày bán ngoài chợ. Đồng thời, môi trường sống của chúng cũng phải khỏe mạnh, với đại dương sạch, hệ sinh thái rạn san hô và rừng ngập mặn phát triển bền vững. Đó mới là thành công lâu dài”, cô Metavee nhấn mạnh.