Căng thẳng Trung Đông và những hệ lụy toàn cầu

Những ngày cuối tháng 2 và đầu tháng 3-2026, Trung Đông tiếp tục trở thành tâm điểm của tình hình quốc tế khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran bất ngờ leo thang. Chuỗi sự kiện từ ngày 28-2 đến nay cho thấy khu vực này đang bước vào vòng xoáy xung đột mới, với nhiều hệ lụy không chỉ đối với an ninh khu vực mà còn tác động trực tiếp đến kinh tế và ổn định toàn cầu.

Một cuộc tập kích của Israel vào Thủ đô Tehran (Iran).

Rạng sáng ngày 28-2, Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự tại Iran. Đây được xem là bước leo thang đáng kể trong căng thẳng giữa các bên sau nhiều năm đối đầu về vấn đề hạt nhân và ảnh hưởng chiến lược tại Trung Đông.

Ngay sau đó, Iran đã triển khai các đòn đáp trả bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào các mục tiêu tại Israel và một số căn cứ liên quan đến Mỹ trong khu vực. Các cuộc tấn công, trả đũa diễn ra liên tiếp trong nhiều ngày, khiến tình hình an ninh tại Trung Đông trở nên đặc biệt căng thẳng. 

Trong vòng 24-48 giờ sau các đợt tấn công đầu tiên, nhiều quốc gia đã phát đi cảnh báo an ninh, chuẩn bị cho kịch bản chiến sự kéo dài. Không phận tại một số quốc gia Trung Đông buộc phải hạn chế hoặc đóng cửa vì lý do an ninh, trong khi các tuyến vận tải hàng hải và hàng không quốc tế phải điều chỉnh lộ trình để tránh khu vực nguy hiểm.

Đáng chú ý, khu vực eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. 

Những diễn biến mới nhất cho thấy cuộc xung đột không chỉ giới hạn trong phạm vi giữa Iran và Israel mà đang kéo theo sự tham gia sâu hơn của các cường quốc và các lực lượng trong khu vực. Điều này khiến nguy cơ chiến sự lan rộng tại Trung Đông ngày càng rõ rệt, đồng thời tạo ra những tác động đáng kể đối với an ninh và kinh tế toàn cầu.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân của cuộc xung đột lần này bắt nguồn từ nhiều yếu tố tích tụ trong thời gian dài. Trước hết là vấn đề chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ và Israel nhiều năm qua luôn cho rằng chương trình này có nguy cơ phục vụ mục đích quân sự, trong khi Tehran khẳng định đây chỉ là chương trình năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Bên cạnh đó là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng chiến lược tại Trung Đông. Iran được cho là có quan hệ và hỗ trợ nhiều lực lượng vũ trang tại khu vực như ở Lebanon, Syria hay Yemen. Điều này khiến Israel và các đồng minh coi Tehran là một trong những mối đe dọa lớn đối với an ninh khu vực.

Một trong những hệ lụy rõ rệt nhất của xung đột Trung Đông là sự biến động của thị trường năng lượng. Trung Đông hiện vẫn là khu vực cung cấp dầu mỏ lớn nhất thế giới, do đó mọi bất ổn tại đây đều có thể tác động trực tiếp đến giá năng lượng toàn cầu.

Trong những ngày đầu xung đột, giá dầu thế giới đã có xu hướng tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung. Điều này kéo theo nguy cơ gia tăng chi phí vận tải, sản xuất và thương mại quốc tế. 

Hoạt động vận tải hàng không và hàng hải cũng bị ảnh hưởng rõ rệt. Nhiều hãng hàng không phải điều chỉnh đường bay để tránh không phận Trung Đông, khiến thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí gia tăng. Các tuyến vận tải biển đi qua vùng Vịnh cũng đối mặt với rủi ro lớn hơn.

Theo các nhà quan sát quốc tế, tình hình Trung Đông trong thời gian tới có thể diễn biến theo một số kịch bản khác nhau. Thứ nhất, xung đột có thể tiếp tục kéo dài ở mức độ cục bộ, với các đòn tấn công và đáp trả giới hạn giữa các bên liên quan.

Thứ hai, nguy cơ mở rộng thành xung đột khu vực nếu các lực lượng vũ trang khác tại Trung Đông tham gia trực tiếp vào cuộc đối đầu. Thứ ba, các bên có thể tìm kiếm giải pháp ngoại giao, đặc biệt khi áp lực từ cộng đồng quốc tế và những thiệt hại kinh tế ngày càng lớn.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt nhiều thách thức, việc xung đột tại Trung Đông leo thang không chỉ là vấn đề của riêng khu vực này mà còn là mối quan tâm chung của toàn cầu.