Thời điểm này, mùa mưa bão đang đến gần, cũng là lúc công tác đảm bảo an toàn các công trình phòng lũ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên được triển khai hết sức khẩn trương. Cùng với đảm bảo an toàn các tuyến đê xung yếu, nhiệm vụ bảo vệ hệ thống hồ đập chứa nước lớn cũng rất được chú trọng.
Theo nhận định của Trung tâm dự báo khí tượng-thuỷ văn Quốc gia thì tình hình thời tiết năm 2007 sẽ diễn biến khá phức tạp. Số cơn bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp đến nước ta ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Với Thái Nguyên, nhiều khả năng sẽ chịu ảnh hưởng của hoàn lưu 2 đến 3 cơn bão, lượng mưa rất lớn. Vì lẽ đó, sự điều tiết nước tại các hồ đập trước và trong mùa mưa bão là rất cần thiết và quan trọng.
Hồ Núi Cốc là công trình đại thuỷ nông có tầm ảnh hưởng rất lớn không chỉ với các lĩnh vực du lịch, thuỷ sản, thuỷ lợi mà với cả nhiệm vụ phòng lũ vào mùa mưa. Năm nay, một điều đáng lưu ý ở công trình này là mức nước phải trữ trước khi kết thúc mùa mưa luôn ở cao trình dương 46,20m, cao hơn so với các năm trước. Lý do là để chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp trong tỉnh, tiếp nước cho Nhà máy nước Tích Lương và một phần của tỉnh Bắc Giang khi cần thiết. Vì thế, Ban Chỉ huy PCLB công trình hồ Núi Cốc đã sớm xây dựng các phương án phòng lũ ngay từ những tháng đầu năm 2007 để sẵn sàng đối phó với các tình huống xấu xảy ra.
Ông Phí Ngọc Lâm, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên khai thác thuỷ lợi Thái Nguyên cho biết: Chúng tôi lập phương án phòng lũ cho công trình này rất chi tiết, cụ thể từng hạng mục. Ví dụ, đối với hệ thống đập đất (gồm đập chính và 7 đập phụ), bố trí lực lượng thường xuyên phát quang cây cỏ, nạo vét rãnh thoát nước; liên tục kiểm tra, phát hiện và xử lý rò rỉ trong đập.
Với các tràn xả lũ số 1 và số 2, cống lấy nước, các thiết bị cơ khí thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa hư hỏng. Với hệ thống kênh chính, luôn có cán bộ kỹ thuật phụ trách đóng, mở hợp lý, đúng quy trình. Ngoài ra, chúng tôi cũng đang phối hợp với địa phương khẩn trương xử lý các hộ dân vi phạm lòng hồ (có nhà cửa, công trình nằm dưới cao trình dương 48,25m) bằng cách di chuyển đến nơi an toàn trước mùa mưa bão. Ban chỉ huy PCLB công trình hồ Núi Cốc cũng đã tập kết đủ vật tư, phương tiện phòng lũ; bố trí và phân công lực lượng cơ động sẵn sàng ứng phó khi có tình huống xấu xảy ra.
Theo đánh giá của Công ty TNHH một thành viên khai thác thuỷ lợi, cơ bản các đập chính, đập phụ của các hồ chứa nước trên địa bàn đều ở trạng thái ổn định, tràn xả lũ và máy đóng mở an toàn. Mực nước tại các hồ chứa tính đến đầu tháng 5-2007 (sau khi cấp nước phục vụ sản xuất vụ xuân) đều ở mức thấp. Các hồ chứa có dung tích trên 1 triệu m3 nước, giờ chỉ trữ khoảng 30 đến 60% để đảm bảo phòng lũ theo quy trình vận hành.
Tuy nhiên, vẫn phải lưu ý 3 công trình hồ đập có mức độ an toàn không cao đó là: Hồ Kim Đĩnh, xã Tân Kim (Phú Bình) bị hỏng sân tiêu năng tràn xả lũ; hồ Ghềnh Chè, xã Bình Sơn (Sông Công), tràn xả lũ, mái đập đất, cống lấy nước bị rò rỉ, sói mòn; hồ Quán Chẽ, xã Dân Tiến (Võ Nhai) bị rò rỉ cống ngầm. Đối với những công trình này, Ban chỉ huy PCLB các địa phương đã lập phương án riêng, tập trung cao độ bảo vệ trong những tháng cao điểm.
Năm nay, Ban chỉ huy PCLB tỉnh sẽ tập trung chỉ đạo bảo vệ 7 hồ chứa nước lớn là: Hồ Núi Cốc, Bảo Linh, Gò Miếu, Suối Lạnh, Phú Xuyên, Phượng Hoàng và Ghềnh Chè. Cùng với đó, tại các hồ đập này có các phương án phòng lũ cụ thể như: UBND các xã sở tại sẽ chịu trách nhiệm tổ chức PCLB. Lực lượng dân quân là lực lượng chính để ứng cứu cho công trình khi có sự cố. Lực lượng này có từ 30 đến 50 người được trang bị đầy đủ tư trang, dụng cụ bảo vệ hồ đập. Các tình huống xấu như: Lượng nước quá lớn mà tràn xả lũ tiêu không kịp có nguy cơ vỡ đập đất; nứt sạt trượt mái hạ lưu đập; bị mạch đùn, sủi, nước thấm qua chân đập… cũng đã được diễn tập để các lực lượng làm quen, tập xử lý. Cùng với đó, hệ thống vật tư PCLB đã được đầu tư thêm khá nhiều, hiện đang tập kết tại các kho gần công trình. Cụ thể, có trên 70.000 bao tải; khoảng 1.200 chiếc cuốc, xẻng, đầm gang; hơn 300m3 cát, sỏi, đá hộc; 3 máy phát điện và gần một trăm phao cứu sinh…
Có thể thấy, sự chuẩn bị các phương án bảo vệ hồ đập chứa nước ngay từ rất sớm là thể hiện tầm quan trọng của công tác phòng lũ cũng như sự quan tâm đặc biệt của tỉnh năm nay. Theo đánh giá chuyên môn, hiện trạng các công trình hồ đập trên địa bàn hiện nay đều có khả năng vượt lũ ở mức cao.
