Theo Cục Chăn nuôi và các địa phương, trong tình hình dịch cúm gia cầm đang bùng phát như hiện nay, nhiều địa phương vẫn còn chủ quan, lơ là, chưa có biện pháp quyết liệt trong việc kiểm soát ấp nở và chăn nuôi thủy cầm.
Tuy nhiên, chăn nuôi thủy cầm, nhất là chăn nuôi vịt chạy đồng không kiểm soát là nguy cơ làm lây lan, phát tán mầm bệnh ra môi trường. Ðiều kiện sinh thái ở các tỉnh Nam Bộ rất đa dạng, lịch thời vụ phức tạp, xen kẽ nhau giữa các địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi vịt chạy đồng diễn ra gần như quanh năm. Vào mùa chạy đồng, tổng đàn vịt tại các địa phương thu hoạch lúa tăng từ ba đến năm lần so với tổng đàn có mặt thường xuyên.
Trước khi xảy ra dịch cúm và trong giai đoạn tạm ngừng ấp nở, nuôi mới, tỷ lệ thủy cầm tăng trưởng bình quân toàn vùng là 10,8%/năm, trong giai đoạn tạm ngừng ấp nở và nuôi mới giảm 10-13%. Ở đồng bằng sông Cửu Long (ÐBSCL), số lượng đàn vịt trong toàn vùng giảm từ 17,4 triệu con còn 15,1 triệu con.
Các tỉnh có đàn vịt giảm như Tiền Giang, Vĩnh Long, Kiên Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Bến Tre và An Giang. Một số tỉnh đã thực hiện tốt việc xử lý các trường hợp vi phạm như Long An xử lý 189 trường hợp, xử phạt hơn 127 triệu đồng; An Giang tiêu hủy hơn 200 nghìn con, Vĩnh Long hơn 10 nghìn con...
Sau khi được phép ấp nở và nuôi mới thủy cầm kể từ tháng 3-2007, tình hình chăn nuôi vịt ở các tỉnh ÐBSCL tăng nhanh về số lượng và số hộ chăn nuôi. Theo số liệu của các địa phương, tổng đàn thủy cầm của các tỉnh Nam Bộ là hơn 26 triệu con, tăng 11% so với trước khi có Quyết định 17. Tổng số hộ nuôi vịt các tỉnh Nam Bộ đến thời điểm này là khoảng 46.700 hộ.
Ðến nay, các địa phương đã thành lập tổ công tác kiểm tra, thẩm định cơ sở ấp trứng và chăn nuôi vịt giống, hướng dẫn thủ tục đăng ký chăn nuôi, ấp nở cho các hộ chăn nuôi. Một số địa phương có nhiều cơ sở ấp trứng như An Giang (178 cơ sở), Long An (130 cơ sở), Ðồng Tháp (103 cơ sở), Tiền Giang ( 98 cơ sở), Vĩnh Long (96 cơ sở), Hậu Giang (77 cơ sở).
Kết quả thẩm định cho thấy có 747 cơ sở ấp trứng không đủ điều kiện, chiếm 67%; chỉ có 369 cơ sở đạt yêu cầu. Tuy số cơ sở ấp trứng không đạt yêu cầu cao nhưng việc xử lý đối với các trường hợp này rất khó do thiếu mặt bằng, thiếu kinh phí hỗ trợ di dời, thiếu chế tài xử phạt và nhất là chính quyền cơ sở chưa kiên quyết trong việc xử lý.
Về công tác in ấn và cấp phát sổ quản lý đàn vịt chạy đồng cũng chỉ có 14/21 tỉnh đã in sổ đăng ký chăn nuôi vịt chạy đồng với số lượng 185.472 quyển, số sổ được cấp phát miễn phí đến người chăn nuôi cũng chỉ chiếm 15% số lượng sổ đã in. Việc theo dõi và quản lý đàn vịt chạy đồng đến các huyện bước đầu đã được các địa phương thực hiện tương đối tốt, góp phần quan trọng trong công tác chỉ đạo tiêm phòng và quản lý những đàn vịt chạy đồng xa. Nhưng ở một số địa phương, do công tác hướng dẫn tập huấn chưa đầy đủ, kịp thời nên việc thống kê còn thiếu hoặc chưa chính xác. Một số chính quyền xã chưa thực sự quan tâm phối hợp với lực lượng thú y để quản lý đàn vịt chạy đồng theo quy định. Công tác giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm phần lớn các địa phương khoán trắng cho UBND xã, việc thực hiện Quyết định 17 chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Trong tình hình diễn biến phức tạp của dịch cúm gia cầm hiện nay, nhất là trong thời gian tới các tỉnh Nam Bộ thu hoạch lúa hè thu, đàn thủy cầm sẽ được ấp nở tăng thêm và chạy đồng nhiều.
Theo đề xuất của Cục Thú y, đối với những cơ sở ấp trứng không đạt yêu cầu cần tổ chức hướng dẫn cải thiện điều kiện vệ sinh thú y; những cơ sở không thể cải thiện được thì cần lên kế hoạch, lộ trình di dời hoặc chấm dứt hoạt động, đồng thời thông báo rộng rãi các cơ sở ấp nở, hộ nuôi vịt giống đã được thẩm định đạt yêu cầu cho người chăn nuôi biết để liên hệ mua vịt giống tốt. Cần tổ chức phối hợp, cung cấp thông tin về đàn vịt chuyển đồng, nguồn gốc vịt giống, tình hình tiêm phòng giữa các địa phương. Xử lý nghiêm các trường hợp chăn nuôi vịt chạy đồng không có sổ đăng ký và không tiêm phòng. Tổ chức tiêm phòng bổ sung sau những đợt tiêm chính, đặc biệt chú trọng công tác tiêm phòng vaccine bổ sung cho đàn thủy cầm còn bỏ sót và đàn mới phát triển công tác tiêm phòng phải đúng quy định kỹ thuật, đầy đủ và trung thực.
