Trong khi nhiều nơi, tinh thần nếp sống mới được thực hiện rất tốt trong việc tổ chức việc hiếu, hỷ thì tại huyện Phú Bình (Thái Nguyên) lại diễn ra ngược lại.
Thay vì việc tổ chức đơn giản, gọn nhẹ thì hầu hết các gia đình ở đây tổ chức cỗ bàn linh đình từ 3- 4 bữa liên tục. Trong quan niệm của nhiều người dân nơi đây, khi nhà có việc mà tổ chức làm cỗ dưới 150 mâm là chưa “chu đáo”.
Qua tìm hiểu tại các xã Tân Thành, Kha Sơn, Thanh Ninh... chúng tôi được biết, trước đây việc tổ chức việc cưới, việc tang ở huyện Phú Bình cho dù không gọn nhẹ nhưng cũng hết sức hạn chế, tiết kiệm: Đối với đám cưới, gia đình nào đông khách thì nhiều nhất cũng chỉ làm 80 mâm với các món đơn giản và "truyền thống" như: Thịt gà, giò, nem rán, canh măng... Tuy nhiên, thời gian gần đây, xu thế "đua cỗ" đã dần hình thành trong tư tưởng của người dân. Nhà nào có điều kiện thì tổ chức đãi cỗ "nhẹ nhàng" 200 mâm, nhà nào không có điều kiện thì cũng phải gồng mình "gánh" khoảng hơn 150 mâm cỗ.
Thường thì hôn lễ được tổ chức vào buổi chiều nhưng ngay từ trưa hôm đó, gia đình chú rể đã làm 20- 30 mâm cỗ, gọi là chiêu đãi anh em trong gia đình trước khi đón dâu. Tuy nhiên, đó mới chỉ là bữa phụ, còn bữa chính buổi chiều hôm đó sẽ có khoảng 100- 120 mâm. Và rồi, trưa hôm sau, gia đình chú rể tiếp khách làng trên, làng dưới với lượng cỗ tương đương ngày hôm trước. Tính sơ sơ, giá mỗi mâm cỗ cưới khoảng 180.000 đến 200.000 đồng, đem nhân với 200 mâm thì chi phí cũng trên dưới 40 triệu đồng cho một đám cưới, đó là chưa kể đến nhiều khoản chi phí khác. Nếu là họ hàng thì một người có thể ăn tới 4-5 bữa và tiền mừng cho cả nhà “đủ mâm” cũng chỉ khoảng 100-200 nghìn đồng.
Thực tế thì, đa phần người dân nơi đây đều làm nông nghiệp. Nhiều hộ nông dân “tâm sự”: Trung bình mỗi đám cưới “bị lỗ” rẻ cũng là 3-5 triệu đồng, còn không, con số này có thể tăng gấp đôi. Như vậy, thử hỏi sau đám cưới, gia đình hai bên phải làm bao nhiêu vụ lúa mới đủ số tiền “lỗ” trên? Đến thời điểm này, cả huyện chỉ có đám cưới của anh Nguyễn Hữu Hạ, Bí thư Đoàn xã Bàn Đạt được tổ chức theo nếp sống mới. Mô hình này cần được nhân rộng; tuy nhiên để thay đổi được nếp nghĩ và tư tưởng của người dân không phải đơn giản!
Việc cưới là thế, việc tang tại Phú Bình cũng được tổ chức "linh đình" không kém. Thông thường, gia đình nào có người cao tuổi ngã xuống thì cũng là lúc bắt đầu “đãi cỗ”. Nếu người mất vào buổi sáng thì gia đình đó bắt đầu mời cơm khách vào buổi trưa cùng ngày (khoảng 30-40 mâm). Đến buổi chiều, ít thì 100 mâm, còn nhiều thì số lượng phải gấp đôi. Đến trưa hôm sau, gia đình cũng làm khoảng 70 mâm cỗ “cảm ơn” làng trên, xóm dưới. Dù rằng, cỗ đám ma chủ yếu là thịt lợn được chế biến thành nhiều món, nhưng tính sơ sơ mỗi đám ma cũng phải có từ 2- 3 tạ thịt lợn. Huyện Phú Bình hiện chỉ có 4 xóm là Việt Ninh (Lương Phú), Phố Chợ Đồn (Kha Sơn), Tân Sơn 8 và Kiều Chính (Xuân Phương) được ghi nhận là tổ chức đám ma tiết kiệm, gọn gàng.
Ông Dương Viết Dũng, Trưởng phòng Văn hoá Thông tin- Thể thao huyện Phú Bình cho biết: Hàng năm, Phòng Văn hoá Thông tin- Thể thao phối hợp với UBMTTQ huyện và các đoàn thể đều tổ chức cho các gia đình đăng ký thi đua, trong đó có cam kết thực hiện nếp sống mới trong việc tổ chức việc cưới, việc tang.
Hiện, toàn huyện có 211/315 xóm đã xây dựng được quy ước trong việc thực hiện tiết kiệm, văn minh khi tổ chức việc hiếu, hỷ nhưng xây dựng xong chỉ để đấy, còn việc tổ chức thì theo kiểu "mạnh ai lấy làm". Xu thế "đua cỗ" đang là thực trạng tại các đám cưới, đám ma và dần ăn sâu vào nếp nghĩ của người dân huyện Phú Bình.
