Giữ truyền thống giữa nhịp sống hiện đại

Đã từ lâu, tại phường Bắc Kạn tồn tại một nghề thủ công truyền thống nuôi sống bao thế hệ người dân nơi đây, đó là nghề làm chổi chít. Không chỉ là kế sinh nhai, nghề làm chổi chít còn góp phần gìn giữ giá trị lao động thủ công, tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường.

Vợ chồng bà Trần Thị Nụ, tổ 10, phường Bắc Kạn, hoàn thiện những cây chổi để giao cho khách.

Nhà bà Trần Thị Nụ, tổ 10, phường Bắc Kạn nằm trong một con ngõ nhỏ, tách khỏi sự ồn ào của phố xá. Trước sân, những bông chít được phơi kín trong nắng, xếp thành từng đụn lớn, tỏa mùi thơm khô mộc mạc.

Bên trong ngôi nhà, các loại chổi được treo, dựng gọn gàng, có bó đã hoàn thiện, sẵn sàng mang đi bán, có bó vẫn còn dang dở, chờ những công đoạn cuối cùng. Bà Nụ cùng chồng đang cặm cụi buộc chổi để kịp giao hàng cho khách.

Hơn 20 năm làm chổi chít, dù công việc vất vả, thu nhập không cao, nhưng với vợ chồng bà, đây là nghề đã nuôi sống gia đình, gắn liền với cuộc sống thường ngày và trở thành một phần không thể thiếu trong nếp sinh hoạt của gia đình.

Bà Nụ chia sẻ: Ngày xưa chúng tôi làm hàng xuất khẩu đi sang Liên Xô, đi sang các nước là hàng đối lưu, sau đó đầu ra khó khăn, nghề làm chổi bẵng đi một thời gian. Rồi nhớ nghề tôi lại làm tiếp, thu nhập không được cao lắm nhưng mình giữ cái nghề truyền thống này.

Nhà ông Phạm Đức Đường, tổ 12, phường Bắc Kạn nằm sát trục Quốc lộ 3, thuận lợi cho việc thu mua nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm. Gần 30 năm gắn bó với nghề, đến mùa, gia đình ông lại thu mua nguyên liệu về phơi khô, tích trữ để làm dần quanh năm.

Công việc lúc nào cũng “luôn chân luôn tay”, bởi chổi làm ra đến đâu đều có đầu mối tiêu thụ ngay, chủ yếu bán đi các tỉnh miền xuôi. Gian nhà phía ngoài được tận dụng làm nơi chứa nguyên liệu, những bó chít to chất thành từng đống, phủ bạt cẩn thận.

Theo ông Đường, nhìn thì nhiều nhưng chỉ vài ngày là hết, có thời điểm gia đình làm không kịp để đáp ứng nhu cầu. Những ngày cao điểm, không khí lao động tại các hộ làm chổi chít ở phường Bắc Kạn trở nên nhộn nhịp hơn.

Gần 20 hộ vẫn duy trì nghề, mỗi gia đình có từ 2 - 3 người tham gia, chia nhau từng công đoạn. Từ khâu chọn chít, phơi khô, tết sợi đến bó chổi, hoàn thiện cán đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo. Chỉ cần làm ẩu ở một công đoạn, cây chổi sẽ không chắc, nhanh hỏng, khó tiêu thụ. Chính sự cẩn trọng ấy đã tạo nên những cây chổi chít bền, đẹp, được thị trường ưa chuộng.

Những bông chít được phơi khô rồi cất cẩn thận để làm chổi quanh năm.

Trung bình mỗi hộ xuất bán từ 300 - 400 cây chổi mỗi tháng, giá dao động từ 30 - 60 nghìn đồng/chiếc. Nói về sự kỳ công của nghề, bà Trần Thị Nụ cho biết thêm: Cán trúc tôi phải chọn và rửa sạch bằng xà phòng mới được cái cán chổi đẹp, bóng. Chổi của tôi toàn gửi về dưới Hà Nội rồi Bắc Ninh... gửi về đến đâu là hết đến đấy.

Cũng theo những người đã gắn bó nhiều năm với nghề truyền thống ở phường Bắc Kạn, dù thu nhập chỉ ở mức vừa phải, song việc duy trì nghề chổi chít của đời trước để lại không chỉ tạo sinh kế cho nhiều phụ nữ và người cao tuổi, mà còn góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa lao động ở địa phương.

Từ những đôi tay cần mẫn, các sản phẩm chổi chít mộc mạc vẫn đều đặn ra đời, theo chân thương lái tỏa đi nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Không phô trương, ồn ào, nghề làm chổi chít vẫn âm thầm tạo sinh kế, góp phần ổn định đời sống cho người dân phường Bắc Kạn, khẳng định giá trị bền bỉ của một nghề thủ công giản dị nhưng gắn bó sâu sắc với cuộc sống qua nhiều thế hệ.