'Khoảng trống' bảo vệ người cao tuổi

Những ngày cuối tháng 1, dư luận cả nước đặc biệt quan tâm đến vụ việc bạo hành người cao tuổi xảy ra trong một gia đình tại Hà Nội. Đoạn clip khoảng 10 phút lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh một người phụ nữ hành hạ, đánh đập bà cụ ngồi trên xe lăn, không có khả năng tự vệ, gây bức xúc và đặt ra nhiều vấn đề về đạo đức xã hội.

Kết luận sơ bộ giám định pháp y thương tích cho thấy, bà cụ trong clip bị gãy mới xương sườn số 2 bên phải và gãy cũ nhiều xương sườn hai bên. Những tổn thương này phản ánh mức độ nghiêm trọng của hành vi bạo hành, đồng thời cho thấy khả năng sự việc đã diễn ra trong một thời gian dài, không phải hành vi bộc phát nhất thời.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 2 tháng đối với Trương Thị Bắc (sinh năm 1979, trú tại tỉnh Thanh Hóa) về tội “Hành hạ người khác” theo điểm a, khoản 2, Điều 140 Bộ luật Hình sự.

Đáng chú ý, bị can từng có tiền án về tội “Trộm cắp”. Sự vào cuộc kịp thời của cơ quan chức năng thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, song vụ việc vẫn để lại nhiều day dứt về sự an toàn của người già trong đời sống hiện đại.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng lớn, nhiều gia đình buộc phải nhờ cậy người giúp việc. Tuy nhiên, khi sự chăm sóc bị “khoán trắng”, thiếu giám sát và thiếu cơ chế kiểm soát, nguy cơ rủi ro đối với người yếu thế là điều khó tránh khỏi.

Người già, đặc biệt là những người mất khả năng vận động hoặc nhận thức, gần như không có khả năng tự bảo vệ và lên tiếng khi bị xâm hại. Sự thờ ơ, chủ quan, dù vô tình hay hữu ý của những người thân trong gia đình đều có thể tạo ra những khoảng trống nguy hiểm.

Từ vụ việc đau lòng này, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một hệ thống bảo vệ người già mang tính thực chất, đồng bộ. Trước hết, pháp luật cần tiếp tục được thực thi nghiêm minh, kịp thời, bảo đảm mọi hành vi xâm hại người yếu thế đều bị xử lý đúng người, đúng tội, không có vùng cấm.

Song song với đó, mỗi gia đình cần chủ động hơn trong việc bảo vệ người thân cao tuổi, tăng cường giám sát, duy trì sự quan tâm thường xuyên, sử dụng các biện pháp hỗ trợ an toàn khi cần thiết. Sự hiện diện và trách nhiệm của con cháu chính là “hàng rào” bảo vệ đầu tiên và hiệu quả nhất.

Về lâu dài, cần hoàn thiện cơ chế quản lý lao động giúp việc gia đình, đặc biệt là lĩnh vực chăm sóc người già, người bệnh. Việc đào tạo bài bản, kiểm tra lý lịch, thiết lập kênh phản ánh và giám sát minh bạch là những giải pháp không thể thiếu.

Đồng thời, cộng đồng cần phát huy vai trò giám sát xã hội, kịp thời phát hiện và lên tiếng trước những dấu hiệu bất thường.

Bảo vệ người cao tuổi không phải là lời kêu gọi đạo đức, mà là thước đo mức độ văn minh của xã hội. Khi người cao tuổi được bảo đảm an toàn, được tôn trọng ngay trong chính ngôi nhà của mình, đó là nền tảng cho một xã hội nhân văn và tiến bộ.