Thức ăn đường phố tiềm ẩn nhiều nỗi lo

Buổi sáng, các thực khách chỉ cần dựng xe bên lề đường, gọi hoặc bước vài bước chân là có thể mua được một nắm xôi, chiếc bánh mỳ hay ngồi ăn bát phở... Ngay cả bữa trưa, tối cũng được nhiều người chọn ăn  ở các quán bên đường, vì nó rất nhanh và tiện. Trong khi đó, những thức ăn đường phố (TAĐP) lại tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng như ngộ độc, bệnh dịch lây truyền...

TAĐP là những thức ăn, đồ uống (bao gồm cả rau, quả, đồ ăn thức uống khác được bán rong) đã được làm sẵn hoặc chế biến, nấu nướng tại chỗ, được bày bán để ăn ngay trên đường phố hoặc nơi công cộng. TAĐP rất phong phú, đa dạng phục vụ một cách tiện lợi cho nhu cầu thiết yếu cho tất cả các đối tượng. Một buổi sáng tháng 8, chúng tôi đã thị sát một vòng quanh các điểm phục vụ ăn sáng trên địa bàn T.P Thái Nguyên nhận thấy tại các quán: phở, xôi, cháo... các thực khách đang hối hả ăn để kịp giờ làm hay giờ đi học. Tại một quán bún ốc trong ngõ 105, tổ 4, đường Lương Ngọc Quyến, bên ngoài dựng khá nhiều xe máy. Ở bên trong, không ít những vị khách đang ngồi “say sưa đánh chén”. Nhưng, đối lập với những tô bún đang bốc khói nghi ngút, những đĩa rau sống, tiếng xì xụp của các “thượng đế” là mấy người thợ thông cống đang múc rác từ chiếc cống ngập nước đen kịt ngay sát cạnh, mùi bốc lên khá nồng nặc. Hàng bún ốc này được thiết kế ngay trên nắp cống. Xô, chậu rửa bát đũa cũng để ngay trên thành cống, chủ quán rửa xong bát đĩa lại đổ ngay nước xuống đó. Thật không còn gì... tiện hơn. Gần trưa, chúng tôi tạt vào một quán cơm bình dân trên đường Lương Thế Vinh. Tại đây, rất đông sinh viên, người ngồi ăn, người đứng xếp hàng mua về, vài người cùng ăn chung một mâm... Nhìn vào nơi bày bán thức ăn, tất cả các món đều không được đặt trong tủ kính mà đặt trên bàn không hề được che đậy. Có những món ăn đã được chế biến từ sáng sớm mặc cho bụi đường, ruồi “vây quanh”. Qua vài quán khác tình trạng này cũng diễn ra tương tự. Thậm chí, ở những quán cơm sinh viên trước khu kí túc xá của Trường Đại học Sư Phạm, gần nơi tập kết rác thải vào lúc chiều tối, mùi hôi thối bốc lên rất khó chịu, nhưng cũng không là điều lo ngại của các sinh viên. Các em Hùng, Tâm, Thái, sinh viên năm thứ 3, cho biết: “Chúng em ăn ở quán như thế  này quen rồi, vừa gần chỗ trọ lại rất phù hợp với túi tiền, thậm chí còn có thể “ăn chịu” vì đã rất “thân” với chủ quán. Dù có sạch hay bẩn cũng coi như khuất mắt trông coi. Mọi người ăn được thì bọn em cũng ăn được”.

Trên đường Bến Oánh, đoạn đối diện Chợ Thái, các hàng bánh rán được các bà chủ bày bán ngay trên lề sát với lòng đường. Những chiếc bánh nóng hổi vừa được rán xong được đặt ngay trên chảo như để chứng minh với các thực khách rằng đó là bánh mới làm nhằm thu hút người mua. Còn các “khách hàng thì thấy không gì tiện hơn vì chỉ cần dừng xe, không phải bước xuống cũng có thể mua được. Hàng trăm lượt xe qua lại, bụi đường mù mịt tha hồ bám vào những chiếc bánh nóng hổi với lớp mỡ phủ ngoài đủ để bụi bám vào. Thế nhưng cả chủ quán lẫn khách hàng hầu như đều bỏ qua điều đó. Gần đây, lại xuất hiện thêm một số hàng bánh mỳ cũng được bày bán trên các trục đường Hoàng Văn Thụ, Lương Ngọc Quyến, sát lòng đường đi lại của các phương tiện. Một số hàng còn được bán ngay sát với các thùng rác công cộng, trên cống thoát nước... tất cả vì một mục đích chung - thuận tiện nhất cho người mua.

Như một tất yếu của suộc sống, có cầu ắt có cung, các hàng quán mọc lên ngày càng nhiều; quán cóc, hàng rong, xe đẩy mật độ ngày càng dày đặc hơn. Các loại hình dịch vụ này mang lại nhiều lợi ích không nhỏ như: thuận tiện, rẻ tiền, nguồn thức ăn đa dạng, phong phú, đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng và cũng là nguồn thu nhập, việc làm cho nhiều người, thậm chí TAĐP còn được coi là nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của mỗi vùng miền, quốc gia... Tuy nhiên, vấn đề về VSATTP ngày càng khó kiểm soát.  Việc quản lý, thanh tra, kiểm tra, xét nghiệm còn nhiều hạn chế. Các chất phụ gia, bảo quản thực phẩm cũng là một yếu tố gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lý Văn Cảnh, Chi cục trưởng Chi cục VSATTP tỉnh cho biết: Hiện nay, có khoảng 70% các cơ sở TAĐP trên địa bàn chưa đạt theo quy định về VSATTP. Đó là chưa kể đến các quán hàng rong, xe đẩy lưu động... hàng ngày vẫn hoạt động và số lượng ngày một tăng. Loại hình dịch vụ này, chủ quán thường là những người nghèo, thu nhập thấp, thiếu kiến thức về VSATTP. Tuy đã có chế tài xử phạt, nhưng thường thì không thực hiện được vì số tiền phạt lớn hơn cả “cửa hàng” của họ nên họ sẵn sàng “bỏ của chạy lấy người” rồi sẵn sàng sắm lại... Từ trước đến nay, tỉnh Thái Nguyên chưa xảy ra vụ ngộ độc hay dịch bệnh lớn nào từ TAĐP,  nhưng nguy cơ thì luôn tiềm ẩn và bùng phát bất cứ lúc nào. Hiện chúng tôi đang kiện toàn lại  Ban chỉ đạo ATVSTP từ tuyến tỉnh đến xã. Trong 6 tháng đầu năm 2010, đã tổ chức tập huấn  nâng cao năng lực quản lý chất lượng về đảm bảo VSATTP cho trưởng, phó ban chỉ đạo của 180 xã, phường. Nhưng vệ sinh ATTP còn gặp khó khăn trong công tác quản lý.

Qua đây, chúng tôi cũng mong rằng chủ các cơ sở chế biến hãy quan tâm đến sức khỏe của người tiêu dùng, đừng vì lợi ích trước mắt mà bỏ qua vấn đề  VSATTP. Hơn hết người dân hãy là những người tiêu dùng thông thái trong việc lựa chọn hợp lý các sản phẩm đảm bảo VSATTP, đảm bảo sức khỏe cho bản thân và gia đình.