Nhà ở xã hội: Cơ hội an cư và những nút thắt cần tháo gỡ (kỳ 2)

Vì sao người dân vẫn khó tiếp cận?

Sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp đã đưa Thái Nguyên trở thành điểm đến của hàng trăm nghìn lao động trong và ngoài tỉnh, kéo theo nhu cầu rất lớn về nhà ở xã hội (NOXH). Mặc dù địa phương đã quan tâm phát triển nhiều dự án nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của công nhân và người thu nhập thấp, song nguồn cung vẫn chưa theo kịp tốc độ gia tăng của lực lượng lao động. Khoảng cách giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng tiếp tục đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án, tháo gỡ những điểm nghẽn để mở rộng cơ hội tiếp cận NOXH cho người dân.

Có mặt tại tổ dân phố An Thái, phường Vạn Xuân, vào giờ tan ca, chúng tôi dễ dàng bắt gặp từng dòng công nhân nối nhau trở về các khu nhà trọ nằm san sát ven Khu công nghiệp Yên Bình. Đây là thời điểm các dãy phòng trọ bắt đầu sáng đèn, những con ngõ nhỏ vốn yên tĩnh trở nên đông đúc với tiếng xe máy, tiếng trẻ nhỏ hòa vào nhịp sống hối hả của hàng nghìn lao động sau một ngày làm việc.

Đằng sau những dãy phòng trọ sáng đèn là cuộc sống còn nhiều nỗi lo của hàng nghìn công nhân xa quê. Anh Nguyễn Anh Đào, quê Phú Thọ, đến Thái Nguyên làm công nhân tại Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên từ năm 2015. Sau nhiều năm gắn bó với mảnh đất này, anh lập gia đình với một đồng nghiệp rồi lần lượt đón hai con chào đời.

Câu chuyện của gia đình anh Đào cũng là hoàn cảnh chung của nhiều lao động ngoại tỉnh đang làm việc tại các khu công nghiệp trên địa bàn Thái Nguyên. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh của các khu công nghiệp, Thái Nguyên trở thành một trong những trung tâm sản xuất điện tử, cơ khí và công nghiệp phụ trợ lớn của miền Bắc.

Dòng vốn đầu tư liên tục gia tăng kéo theo lực lượng lao động từ nhiều tỉnh, thành đến làm việc, tạo áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng xã hội, đặc biệt là nhu cầu về nhà ở.

Cùng với điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn là áp lực tài chính ngày càng lớn khi chi phí thuê phòng, điện, nước và các dịch vụ liên tục tăng. Với mức thu nhập phổ biến từ 7-12 triệu đồng/tháng, sau khi chi trả tiền thuê nhà và các khoản sinh hoạt thiết yếu, nhiều công nhân gần như không còn khả năng tích lũy.

Không ít người đã gắn bó với Thái Nguyên hơn chục năm, có gia đình, con cái học tập tại địa phương nhưng vẫn chưa đủ điều kiện để mua nhà. Điều họ mong mỏi nhất là được tiếp cận các dự án NOXH với mức giá phù hợp để ổn định cuộc sống lâu dài.

Cung chưa theo kịp cầu

Mặt trời đã lặn khá lâu nhưng căn phòng trọ rộng chưa đầy 20m2 của gia đình anh Hoàng Thanh Tùng, nằm trong con ngõ nhỏ gần Khu công nghiệp Yên Bình, vẫn hầm hập hơi nóng. Sau hơn 10 năm gắn bó với Thái Nguyên, anh đã có một tổ ấm nhỏ. Thế nhưng, mong muốn lớn nhất của anh là sở hữu một căn nhà để an cư vẫn chưa thể thực hiện.

Anh Tùng chia sẻ: Thu nhập khoảng 10 triệu đồng/tháng chỉ đủ chi trả tiền thuê nhà và các chi phí sinh hoạt nên tôi gần như không có khoản tích lũy nào. Vì vậy, khi biết Nhà nước có chủ trương tạo điều kiện cho công nhân, người thu nhập thấp mua NOXH, tôi rất mừng. Tôi đã chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để sẵn sàng đăng ký khi các dự án gần khu vực này mở bán. Tuy nhiên, số dự án tiếp nhận hồ sơ vẫn còn rất ít, trong khi nhu cầu của công nhân rất lớn nên chúng tôi vẫn thấp thỏm chờ đợi, không biết mình có cơ hội mua được nhà hay không.

Những năm gần đây, Thái Nguyên đã dành nhiều nguồn lực phát triển NOXH nhằm đáp ứng nhu cầu của người lao động. Nhiều dự án lần lượt được khởi công, mang đến thêm hy vọng cho hàng nghìn gia đình thu nhập thấp. Tuy nhiên, khi nhu cầu về nhà ở tăng nhanh hơn tốc độ triển khai dự án, nguồn cung vẫn chưa theo kịp thực tế.

Điều đó thể hiện rõ tại Dự án Khu NOXH ở phường Bách Quang (Dự án NOXH FAMIA Sông Công) do Công ty CP Đầu tư xây dựng công nghệ cao - VITC làm chủ đầu tư. Dự án được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 3-2025, có quy mô 469 căn hộ trên diện tích hơn 56.000m2, tổng vốn đầu tư gần 387 tỷ đồng.

Khi công trình mới hoàn thành khoảng 70-75% khối lượng xây dựng, toàn bộ số căn hộ đã có người đăng ký mua. Thậm chí, số hồ sơ đăng ký còn vượt số lượng căn hộ dự kiến bán. Điều đó đồng nghĩa với việc, dù dự án chưa hoàn thiện, cơ hội sở hữu căn hộ của nhiều người đã trở nên rất hạn chế.

Bức tranh chung của toàn tỉnh cũng phản ánh rõ khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung. Mỗi khi một dự án NOXH thông báo tiếp nhận hồ sơ, hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người bắt đầu hoàn thiện giấy tờ để đăng ký. Có người nộp hồ sơ từ dự án này sang dự án khác nhưng vẫn chưa có cơ hội được mua nhà.

Trong khi nhu cầu về NOXH tiếp tục tăng cao, một số dự án trên địa bàn vẫn chậm tiến độ. Dự án Khu NOXH Vạn Xuân có diện tích sử dụng hơn 21.287m², dự kiến cung cấp 910 căn hộ cùng khu nhà ở thương mại, do Công ty CP FECON Phổ Yên làm chủ đầu tư là một ví dụ. Dự án được khởi công từ cuối tháng 6 nhưng đến nay mới giải phóng mặt bằng được 9.919m2.

Tương tự, Dự án NOXH Green House tại phường Tích Lương do Công ty CP Bất động sản Trường Thuận Phát làm chủ đầu tư có quy mô 476 căn hộ trên diện tích 11.300m², tổng vốn đầu tư khoảng 620 tỷ đồng cũng đang chậm tiến độ. Dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2017 và điều chỉnh vào tháng 3-2025. Mặc dù đã khởi công, dự án phải tạm dừng thi công từ cuối năm 2025 do nằm trong danh mục các dự án còn vướng mắc cần được tháo gỡ.

Hiện nay, nhà đầu tư đang đề nghị UBND tỉnh cho phép áp dụng Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội để được hưởng các cơ chế ưu đãi, trong đó có miễn tiền sử dụng đất theo quy định hiện hành. Nếu được áp dụng các cơ chế đặc thù này, doanh nghiệp sẽ giảm bớt áp lực tài chính, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ và sớm đưa dự án trở lại thi công.

Nguồn cung NOXH tại Thái Nguyên đang từng bước được bổ sung nhưng vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghiệp và nhu cầu ngày càng lớn của người lao động. Thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư, đẩy nhanh tiến độ dự án và mở rộng cơ hội an cư cho người thu nhập thấp.