Đằng sau mỗi bộ hồ sơ đăng ký mua nhà ở xã hội (NOXH) là một câu chuyện mưu sinh và giấc mơ an cư đã chờ đợi nhiều năm của người lao động. Thế nhưng, trước “cơn sốt” NOXH, không ít đối tượng đã lợi dụng chính sách an sinh đầy tính nhân văn này để trục lợi gây khó khăn cho công tác quản lý.
 |
|
Các dự án nhà ở xã hội tại Thái Nguyên đang được đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành mục tiêu toàn tỉnh có trên 5.600 căn hoàn thiện vào cuối năm nay. |
Loại bỏ những “con sâu” trục lợi
Sở hữu một căn hộ NOXH để gia đình nhỏ có chỗ ở ổn định là mong mỏi của chị Hà Thị Minh Nguyệt, công nhân đang làm việc tại một doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn phường Phan Đình Phùng.
Cũng như những người lao động khác, chị dành nhiều thời gian tìm hiểu thông tin trên mạng và để lại tin nhắn trên một số trang, với hy vọng được hướng dẫn thủ tục đăng ký mua NOXH tại phường Bách Quang. Chỉ ít ngày sau, điện thoại của chị liên tục nhận được những cuộc gọi, tin nhắn từ các đối tượng tự giới thiệu có kinh nghiệm làm hồ sơ NOXH. Họ khẳng định chỉ cần bỏ ra một khoản phí, mọi thủ tục sẽ được lo từ A đến Z, người mua chỉ việc chờ đến ngày nhận kết quả, không phải đi lại nhiều, hay mất thời gian hoàn thiện hồ sơ.
Những lời quảng cáo hấp dẫn ấy từng khiến chị Nguyệt dao động. Tuy nhiên, sau khi bàn bạc với chồng, chị quyết định không sử dụng dịch vụ. Đối chiếu các quy định hiện hành, gia đình chị nhận thấy mình đáp ứng đầy đủ điều kiện để đăng ký mua NOXH.
Chị Nguyệt trực tiếp chuẩn bị hồ sơ, hoàn thiện các thủ tục theo hướng dẫn của chủ đầu tư và cơ quan chức năng. Kết quả, hồ sơ của chị được xét duyệt đúng quy trình và hiện chỉ còn chờ đến ngày nhận nhà.
Câu chuyện của chị Nguyệt không phải là cá biệt và không phải ai cũng đủ bình tĩnh, sáng suốt để đưa ra quyết định đúng đắn như chị trong quá trình thực hiện các thủ tục đăng ký mua NOXH. Khi nhu cầu ngày càng lớn, mà nguồn cung hạn chế, không ít người lao động lo sợ bỏ lỡ cơ hội. Chính tâm lý ấy đã trở thành “mảnh đất màu mỡ” để những đối tượng lừa đảo có cơ hội tiếp cận, mời chào dịch vụ làm hồ sơ với nhiều lời hứa hẹn.
Chị Hà Thị Minh Nguyệt nói: Mọi người nên cảnh giác với các lời hứa từ những tài khoản xa lạ trên mạng xã hội, qua điện thoại. Hiện tại, việc đăng ký mua NOXH được thực hiện tại văn phòng của các dự án chứ không qua bất cứ một khâu trung gian nào.
 |
| Hiện nay, trên địa bàn phường Phan Đình Phùng có 3 dự án nhà ở xã hội được triển khai. Trong ảnh là phối cảnh một dự án. |
Chỉ cần gõ vài từ khóa liên quan đến NOXH trên các nền tảng mạng xã hội hoặc tham gia các hội nhóm bất động sản tại Thái Nguyên, không khó để bắt gặp hàng loạt bài đăng với những lời mời chào như: “Nhận làm hồ sơ NOXH”, “Hỗ trợ hoàn thiện thủ tục”, “Có kinh nghiệm xử lý hồ sơ”, thậm chí có người còn khẳng định có thể “hỗ trợ nhanh”, “ưu tiên xét duyệt” nếu khách hàng sử dụng dịch vụ.
Theo phản ánh của một số người lao động, mức phí mà các đối tượng này đưa ra dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, tùy từng trường hợp. Có người giải thích đây chỉ là tiền công hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, nhưng cũng có trường hợp bóng gió rằng khoản tiền này sẽ giúp hồ sơ “thuận buồm” hơn trong quá trình xét duyệt.
Tuy nhiên, ông Bùi Quang Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, khẳng định: Theo quy định hiện hành, việc xét duyệt đối tượng mua, thuê mua NOXH được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí cụ thể về điều kiện thu nhập, thực trạng nhà ở, nơi cư trú và các nhóm đối tượng ưu tiên. Danh sách các trường hợp đủ điều kiện đều phải được công khai theo quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch. Điều đó đồng nghĩa với việc không một tổ chức hay cá nhân nào có quyền cam kết hoặc bảo đảm một người sẽ được mua NOXH nếu không đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Sự xuất hiện của các đối tượng lừa đảo khiến các nhà đầu tư NOXH rất bức xúc. Ông Hoàng Trọng Bằng, Giám đốc Công ty CP Fecon Phổ Yên, chia sẻ: Doanh nghiệp không ủy quyền cho bất kỳ cá nhân hay đơn vị trung gian nào đứng ra tiếp nhận hồ sơ có thu phí hoặc hứa hẹn tác động đến kết quả xét duyệt. Tất cả hồ sơ đều được tiếp nhận công khai, sau đó chuyển cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác nhận trước khi công bố kết quả. Chủ đầu tư khuyến cáo người dân chỉ nên tìm hiểu thông tin qua các kênh chính thức, trực tiếp nộp hồ sơ theo hướng dẫn để tránh bị lợi dụng, mất tiền hoặc phát sinh tranh chấp.
Cũng theo ông Bằng, sự xuất hiện của các đối tượng lừa đảo này là hệ quả của tình trạng cung chưa đáp ứng đủ cầu. Khi số lượng căn hộ còn hạn chế nhưng nhu cầu của người dân rất lớn, nhiều người dễ nảy sinh tâm lý muốn tìm một “lối đi nhanh” để tăng cơ hội được mua nhà. Đây cũng chính là điểm yếu mà các đối tượng “cò mồi” khai thác, đánh vào sự sốt ruột và thiếu thông tin của người có nhu cầu.
Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở số tiền mà người dân có nguy cơ mất khi tin vào những lời hứa không có cơ sở. Nguy hiểm hơn, sự tồn tại của những thông tin về “chạy hồ sơ”, “mua suất”, cố tình làm giả hồ sơ mua nhà... đang gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý.
Trong năm 2025, tỉnh Thái Nguyên đã phải vào cuộc, chỉ đạo quyết liệt để xử lý các đối tượng trục lợi chính sách đối với Dự án NOXH Khu dân cư Đại Thắng, do Công ty CP TNG Land làm chủ đầu tư tại xã Sơn Cẩm (nay là phường Quan Triều); có quy mô 395 căn, gồm 361 căn hộ chung cư cao tầng và 34 căn nhà liền kề thấp tầng.
Quá trình điều tra, cơ quan Công an đã xác định 3 đối tượng đều là nhân viên tư vấn bất động sản đã thu mua các căn NOXH tại đây để đầu cơ, mà không đủ điều kiện theo quy định. Các đối tượng đã “vượt rào” pháp lý bằng hồ sơ giả để trao cơ hội mua những căn hộ này cho người không thuộc đối tượng quy định. Ngày 25/12/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam các đối tượng này.
Qua rà soát, lực lượng chức năng xác định có 304 đơn vị tham gia xác nhận hồ sơ mua NOXH tại Dự án NOXH Đại Thắng, trong số đó có một số bộ hồ sơ xuất hiện dấu hiệu sử dụng tài liệu giả mạo cơ quan, tổ chức. Những tài liệu này hiện đang tiếp tục được cơ quan Công an kiểm tra, giám định để làm rõ.
“Kẽ hở” cần được bịt kín
NOXH là chính sách dành cho những người thực sự gặp khó khăn về chỗ ở, có thu nhập thấp, công nhân, người lao động và các đối tượng chính sách theo quy định của pháp luật. Mỗi căn hộ được trao đúng người không chỉ giúp một gia đình có cơ hội ổn định cuộc sống mà còn góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận chính sách.
Ngược lại, chỉ cần một hồ sơ không trung thực lọt qua vòng xét duyệt cũng đồng nghĩa với việc một người có nhu cầu thật sự mất đi cơ hội an cư. Những bộ hồ sơ được làm giả để mua NOXH vừa bị phát hiện tại Thái Nguyên đã minh chứng cho những khó khăn trong công tác quản lý và thực thi chính sách an sinh này.
 |
| Từ đầu năm đến nay, Thái Nguyên đã khởi công 10 dự án nhà ở xã hội nhằm sớm biến giấc mơ an cư của người có thu nhập thấp trên địa bàn tỉnh thành hiện thực. |
Theo Luật Nhà ở năm 2023 và Nghị định số 100/2024/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển và quản lý NOXH, người mua, thuê mua NOXH phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện về đối tượng, điều kiện nhà ở, thu nhập và nơi cư trú.
Hồ sơ đăng ký phải có các giấy tờ chứng minh thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách; xác nhận về điều kiện nhà ở; giấy tờ chứng minh thu nhập hoặc điều kiện không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định; đồng thời phải bảo đảm tính trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung kê khai.
Quy trình xét duyệt cũng được pháp luật quy định khá chặt chẽ. Chủ đầu tư có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính đầy đủ, lập danh sách người đủ điều kiện theo thứ tự ưu tiên và công khai danh sách để tiếp nhận ý kiến phản hồi.
Sau đó, danh sách được gửi cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh để kiểm tra, giám sát trước khi ký hợp đồng mua bán hoặc thuê mua. Đây là cơ chế được thiết kế nhằm hạn chế việc lựa chọn sai đối tượng và bảo đảm tính công khai, minh bạch trong thực hiện chính sách.
Thế nhưng, thực tế cho thấy, quy trình chặt chẽ trên giấy tờ vẫn có thể bị vô hiệu hóa nếu các khâu xác minh chỉ dừng lại ở việc kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ mà chưa đủ điều kiện kiểm chứng tính xác thực của thông tin.
Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng, cho rằng: Thực tế này đòi hỏi phải có sự giám sát chặt chẽ, đặc biệt là việc đối chiếu với dữ liệu quản lý của các cơ quan chức năng, từ chủ đầu tư, chính quyền địa phương và các ngành liên quan như Xây dựng, Tài chính, Ngân hàng.
 |
| Các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn được triển khai nhanh chóng, đồng nghĩa nhiều người có thu nhập thấp ở Thái Nguyên sẽ dễ dàng tiếp cận với các căn hộ giá rẻ. |
Nhìn từ vụ việc các đối tượng trục lợi chính sách đối với Dự án NOXH Khu dân cư Đại Thắng có thể thấy nguyên nhân của những hạn chế nêu trên xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật của một số cá nhân. Cùng với đó, dữ liệu về nhà ở, đất đai, thu nhập, cư trú và tình trạng sở hữu tài sản của người dân vẫn chưa được liên thông đầy đủ giữa các ngành cũng gây khó khăn trong quá trình quản lý các dự án NOXH.
Trong khi đó, hiện nay, việc xác minh thông tin hồ sơ của người mua còn phụ thuộc khá nhiều vào các giấy tờ do người đăng ký tự kê khai… Khi các “mảnh ghép” thông tin chưa kết nối với nhau, việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời những bộ hồ sơ có dấu hiệu làm giả khó khăn hơn rất nhiều.
Một trong những hạn chế trong công tác quản lý là việc giám sát, hậu kiểm sau bán NOXH chưa được thực hiện thường xuyên. Khó khăn nhất là bởi số lượng dự án và căn hộ ngày càng tăng, lực lượng quản lý vẫn còn mỏng, trong khi hoạt động kiểm tra chủ yếu được thực hiện theo kế hoạch định kỳ hoặc khi có đơn thư phản ánh. Điều này khiến nhiều trường hợp cho thuê lại, chuyển nhượng trái quy định hoặc sử dụng không đúng mục đích chỉ bị phát hiện khi vi phạm đã diễn ra.
Sự phát triển của mạng xã hội cũng đang tạo thêm những thách thức mới cho công tác quản lý. Những lời quảng cáo “hỗ trợ làm hồ sơ”, “cam kết đủ điều kiện mua NOXH”, “lo trọn gói thủ tục” hay thậm chí môi giới mua bán suất NOXH gây nhiễu loạn thông tin.
Phần lớn các thông tin này không được kiểm chứng, song lại đánh trúng tâm lý muốn nhanh chóng có nhà của nhiều người lao động. Trong thời điểm nhu cầu lớn hơn nguồn cung, những lời mời chào ấy càng có đất “sống”, kéo theo nguy cơ phát sinh các hành vi làm giả giấy tờ, kê khai không trung thực hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi.
Khi một chính sách có ý nghĩa an sinh trở thành mục tiêu của những hành vi gian lận, điều cần được siết chặt không chỉ là chế tài xử lý mà còn là toàn bộ quy trình quản lý. Từ khâu tiếp nhận hồ sơ, xác minh thông tin, công khai danh sách, đến hậu kiểm đều cần được bịt kín những “lỗ hổng”.
(Còn nữa)
Thông tin bạn đọc
Đóng Lưu thông tin